环境内分泌干扰物对雌激素受体表达与转录激活的调控效应及分析技术
任志华 , 杨晓溪 , 孙振东 , 任婧 , 桑楠 , 周群芳 , 江桂斌
化学进展 ›› 2022, Vol. 34 ›› Issue (10) :2121-2133
环境内分泌干扰物对雌激素受体表达与转录激活的调控效应及分析技术
Regulation of Environmental Endocrine Disrupting Chemicals on the Expressions and Transactivation of Estrogen Receptors and the Related Analytical Techniques
环境内分泌干扰物(Endocrine disrupting chemicals, EDCs)种类繁多,来源复杂,环境污染普遍,对野生动物与人类造成了不同程度的暴露。EDCs可通过调控机体内分泌系统,干扰心血管、生殖、神经等多个系统的正常功能,从而引起机体代谢综合征、肥胖症、神经毒性、生殖发育毒性和癌症等的发生发展。污染物调控雌激素受体(Estrogen receptors, ERs)产生内分泌干扰效应是当前EDCs研究的主要方向。本文围绕ERs的基本生理特征、ERs表达与转录激活的分析检测技术,及EDCs调控不同组织来源ERs的生物学意义进行系统综述,以期从ERs激动/拮抗效应的角度,为新型化学品的内分泌干扰效应筛选及分子机制解析提供科学思路。
An increasing number of chemicals with endocrine disrupting effects, such as environmental endocrine disrupting chemicals (EDCs), have been emerging in the environment. Diverse molecules, such as natural chemicals existing in food and synthetic chemicals used in daily products, are identified as endocrine disruptors. With the inevitable release of EDCs, these chemicals are found to be distributed in various environmental matrixes including water, soil and sediments, posing a threat to wildlife and humans. The universal contamination of EDCs may disturb the endocrine system of the wildlife and human beings, potentially causing toxicological effects on multiple targets, like cardiovascular, reproductive and nervous systems, and probably inducing the incidence of metabolic syndrome, obesity, neurological disorder, reproductive and developmental toxicity, and even cancer. Among investigations about mechanisms underlying endocrine disrupting effect, the estrogen receptors (ERs) mediated pathway is one of the hotly-discussed aspects in EDC studies. In this review, the basic characteristics of ERs, analytical techniques for ERs expression and transactivation, and biological significance of EDCs via the regulation of ERs in different organisms were systemically introduced, intending to provide promising strategies for screening the endocrine disrupting effects of emerging chemicals of concern and evaluating their hazardous risks from the aspects of ERs agonistic and antagonistic activities.
新型污染物 / 内分泌干扰效应 / 雌激素受体 / 不同种属 / 转录激活
emerging chemicals of concern / endocrine disrupting effects / estrogen receptors / different species / transactivation
| [1] |
|
| [2] |
周庆祥, 江桂斌. 科技术语研究, 2001, 3(3): 12.). |
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
黄毅娜, 程薇波, 徐培渝, 余文三, 张敏, 李强, 刘玉清. 中国公共卫生, 2004, 20(05): 559.). |
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
王孟孟, 张鸿雁, 周建华. 山东师范大学学报: 自然科学版, 2013, 28(1): 133.). |
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [92] |
|
| [93] |
|
| [94] |
|
| [95] |
|
| [96] |
|
| [97] |
|
| [98] |
|
| [99] |
|
| [100] |
|
| [101] |
|
| [102] |
|
| [103] |
|
| [104] |
|
| [105] |
|
| [106] |
|
| [107] |
|
| [108] |
|
| [109] |
|
| [110] |
|
| [111] |
|
| [112] |
|
| [113] |
|
| [114] |
|
| [115] |
|
| [116] |
|
| [117] |
|
| [118] |
|
| [119] |
|
| [120] |
|
| [121] |
|
| [122] |
|
| [1] | Zhou Q X, Jiang G B. Chinese Science and Technology Terms Journal, 2001, 3(3): 12. |
| [1] | 周庆祥, 江桂斌. 科技术语研究, 2001, 3(3): 12.). |
| [2] | Schantz S L, Widholm J J. Environ. Health Perspect., 2001, 109(12): 1197. |
| [3] | Tabb M M, Blumberg B. Mol. Endocrinol., 2006, 20(3): 475. |
| [4] | Casals-Casas C, Desvergne B. Annu. Rev. Physiol., 2011, 73: 135. |
| [5] | Schug T T, Janesick A, Blumberg B, Heindel J J. J. Steroid Biochem. Mol. Biol., 2011, 127(3-5): 204. |
| [6] | Nassar N, Abeywardana P, Barker A, Bower C. Occup. Environ. Med., 2010, 67(9): 585. |
| [7] | Skakkebaek N E, Rajpert-De Meyts E, Main K M. Hum. Reprod., 2001, 16(5): 972. |
| [8] | Diamanti-Kandarakis E, Bourguignon J P, Giudice L C, Hauser R, Prins G S, Soto A M, Zoeller R T, Gore, A C. Endocr. Rev., 2009, 30(4): 293. |
| [9] | Bookout A L, Jeong Y, Downes M, Yu R T, Evans R M, Mangelsdorf D J. Cell, 2006, 126(4): 789. |
| [10] | Morani A, Warner M, Gustafsson J A. J. Intern. Med., 2008, 264(2): 128. |
| [11] | Tabira Y, Nakai M, Asai D, Yakabe Y, Tahara Y, Shinmyozu T, Noguchi M, Takatsuki M, Shimohigashi Y. Eur. J. Biochem., 1999, 262(1): 240. |
| [12] | Arai N, Strom A, Rafter J J, Gustafsson J A. Biochem. Biophys. Res. Commun., 2000, 270(2): 425. |
| [13] | Lubahn D B, Moyer J S, Golding T S, Couse J F, Korach K S, Smithies O. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 1993, 90(23): 11162. |
| [14] | Eddy E M, Washburn T F, Bunch D O, Goulding E H, Gladen B C, Lubahn D B, Korach K S. Endocrinology, 1996, 137(11): 4796. |
| [15] | Krege J H, Hodgin J B, Couse J F, Enmark E, Warner M, Mahler J F, Sar M, Korach K S, Gustafsson J A, Smithies O. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 1998, 95(26): 15677. |
| [16] | Couse J F, Hewitt S C, Bunch D O, Sar M, Walker V R, Davis B J, Korach K S. Science, 1999, 286(5448): 2328. |
| [17] | Couse J F, Lindzey J, Grandien K, Gustafsson J A, Korach K S. Endocrinology, 1997, 138(11): 4613. |
| [18] | Gahr M, Guttinger H R, Kroodsma D E. J. Comp. Neurol., 1993, 327(1): 112. |
| [19] | Coumailleau P, Pellegrini E, Adrio F, Diotel N, Cano-Nicolau J, Nasri A, Vaillant C, Kah O. Biochim. Biophys. Acta-Gene Regul. Mech., 2015, 1849(2): 152. |
| [20] | Shughure P J, Lane M V, Scrimo P J, Merchenthaler I. Steroids, 1998, 63(10): 498. |
| [21] | Carley M E, Rickard D J, Gebhart J B, Webb M J, Podratz K C, Spelsberg T C. Int. Urogynecol. J., 2003, 14(2): 141. |
| [22] | Taylor A H, Al-Azzawi F. J. Mol. Endocrinol., 2000, 24(1): 145. |
| [23] | Shanle E K, Xu W. Chem. Res. Toxicol., 2011, 24(1): 6. |
| [24] | Yang Y Y, Zhou Y Y, Pan L Q, Xu R Y, Li D Y. Sci. Total Environ., 2020, 726: 138585. |
| [25] | Blair R M, Fang H, Branham W S, Hass B S, Dial S L, Moland C L, Tong W D, Shi L M, Perkins R, Sheehan D M. Toxicol. Sci., 2000, 54(1): 138. |
| [26] | Huang Y N, Cheng W B, Xu P Y, Yu W S, Zhang M, Li Q, Liu Y Q. Chin. J. Public Health., 2004, 20(05): 559. |
| [26] | 黄毅娜, 程薇波, 徐培渝, 余文三, 张敏, 李强, 刘玉清. 中国公共卫生, 2004, 20(05): 559.). |
| [27] | Song W T, Zhao L X, Sun Z D, Yang X X, Zhou Q F, Jiang, G B. Talanta, 2017, 175: 413. |
| [28] | Tinwell H, Soames A R, Foster J R, Ashby J. Environ. Health Perspect., 2000, 108(7): 631. |
| [29] | Burnette W N. Anal. Biochem., 1981, 112(2): 195. |
| [30] | Livak K J, Schmittgen T D. Methods, 2001, 25(4): 402. |
| [31] | Heldring N, Pike A, Andersson S, Matthews J, Cheng G, Hartman J, Tujague M, Stroem A, Treuter E, Warner M, Gustafsson J-A. Physiol. Rev., 2007, 87(3): 905. |
| [32] | Wang Y C, Zhou Q F, Wang C, Yin N Y, Li Z N, Liu J Y, Jiang G B. Environ. Toxicol., 2013, 28(10): 571. |
| [33] | Wang M M, Zhang H Y, Zhou J H. Journal of Shandong Normal University: Natural Science, 2013, 28(1): 133. |
| [33] | 王孟孟, 张鸿雁, 周建华. 山东师范大学学报: 自然科学版, 2013, 28(1): 133.). |
| [34] | Hiroi H, Tsutsumi O, Momoeda M, Tatai Y, Osuga Y, Taketani Y. Endocr. J., 1999, 46(6): 773. |
| [35] | Kojima H, Iida M, Katsura E, Kanetoshi A, Hori Y, Kobayashi K. Environ. Health Perspect., 2003, 111(4): 497. |
| [36] | Kojima H, Katsura E, Takeuchi S, Niiyama K, Kobayashi K. Environ. Health Perspect., 2004, 112(5): 524. |
| [37] | Lemaire G, Mnif W, Mauvais P, Balaguer P, Rahmani R. Life Sci., 2006, 79(12): 1160. |
| [38] | Kojima H, Takeuchi S, Uramaru N, Sugihara K, Yoshida T, Kitamura S. Environ. Health Perspect., 2009, 117(8): 1210. |
| [39] | Cosnefroy A, Brion F, Maillot-Marechal E, Porcher J-M, Pakdel F, Balaguer P, Ait-Aissa S. Toxicol. Sci., 2012, 125(2): 439. |
| [40] | Li Y, Burns K A, Arao Y, Luh C J, Korach K S. Environ. Health Perspect., 2012, 120(7): 1029. |
| [41] | Kojima H, Takeuchi S, Itoh T, Iida M, Kobayashi S, Yoshida T. Toxicology, 2013, 314(1): 76. |
| [42] | Balaguer P, Francois F, Comunale F, Fenet H, Boussioux A M, Pons M, Nicolas J C, Casellas C. Sci. Total Environ., 1999, 233(1-3): 47. |
| [43] | Zimmermann J, Liebl R, von Angerer E. J. Steroid Biochem. Mol. Biol., 2005, 94(1-3): 57. |
| [44] | Kitamura S, Suzuki T, Sanoh S, Kohta R, Jinno N, Sugihara K, Yoshihara S, Fujimoto N, Watanabe H, Ohta S. Toxicol. Sci., 2005, 84(2): 249. |
| [45] | Singleton D W, Feng Y X, Yang J, Puga A, Lee A V, Khan S A. Environ. Res., 2006, 100(1): 86. |
| [46] | Wang C, Wang T, Liu W, Ruan T, Zhou Q F, Liu J Y, Zhang A Q, Zhao B, Jiang G B. Environ. Health Perspect., 2012, 120(1): 119. |
| [47] | Morito K, Hirose T, Kinjo J, Hirakawa T, Okawa M, Nohara T, Ogawa S, Inoue S, Muramatsu M, Masamune Y. Biol. Pharm. Bull., 2001, 24(4): 351. |
| [48] | Sumpter J P, Jobling S. Environ. Health Perspect., 1995, 103: 173. |
| [49] | Hansen P D, Dizer H, Hock B, Marx A, Sherry J, McMaster M, Blaise C. Trac-Trends Anal. Chem., 1998, 17(7): 448. |
| [50] | Tavares C B, Gomes-Braga F O S A, Costa-Silva D R, Escorcio-Dourado C S, Borges U S, Conde A M, Barros-Oliveira M D, Sousa E B, Barros L D, Martins L M, Facina G, da-Silva B B. Clinics, 2016, 71(8): 481. |
| [51] | Jones I, Kille P, Sweeney G. J. Fish Biol., 2001, 59(4): 1015. |
| [52] | Nicolas J M. Aquat. Toxicol., 1999, 45(2-3): 77. |
| [53] | Monteiro P R R, Reis-Henriques M A, Coimbra J. Mar. Environ. Res., 2000, 49(5): 453. |
| [54] | Yu L Q, Deng J, Shi X J, Liu C S, Yu K, Zhou B S. Aquat. Toxicol., 2010, 97(3): 226. |
| [55] | Saaristo M, Craft J A, Lehtonen K K, Lindstrom K. Horm. Behav., 2009, 56(3): 315. |
| [56] | Saaristo M, Craft J A, Lehtonen K K, Lindstrom K. Aquat. Toxicol., 2010, 97(4): 285. |
| [57] | Hu J Y, Sun S Y, Guo M, Song H Y. Reprod. Biol. Endocrinol., 2014, 12: 40. |
| [58] | Stentiford G D, Massoud M S, Al-Mudhhi S, Al-Sarawi M A, Al-Enezi M, Lyons B P. Mar. Environ. Res., 2014, 98: 60. |
| [59] | Huang D J, Wang S Y, Chen H C. Chemosphere, 2004, 57(11): 1621. |
| [60] | Huang D J, Chen H-C, Wu J-P, Wang S-Y. Chemosphere, 2006, 64(1): 11. |
| [61] | Kummer V, Maskova J, Zraly Z, Neca J, Simeckova P, Vondracek J, Machala M. Toxicol. Lett., 2008, 180(3): 212. |
| [62] | Wang Q, Shen J Y, Zhang R, Hong J W, Li Z, Ding Z, Wang H X, Zhang J P, Zhang M R, Xu L C. Toxicology, 2020, 438: 152460. |
| [63] | Craig Z R, Wang W, Flaws J A. Reproduction, 2011, 142(5): 633. |
| [64] | Amir S, Shah S T A, Mamoulakis C, Docea A O, Kalantzi O I, Zachariou A, Calina D, Carvalho F, Sofikitis N, Makrigiannakis A, Tsatsakis A. Int. J. Environ. Res. Public Health, 2021, 18(4): 1464. |
| [65] | Richter C A, Taylor J A, Ruhlen R L, Welshons W V, vom Saal F S. Environ. Health Perspect., 2007, 115(6): 902. |
| [66] | Ortiz-Zarragoitia M, Cajaraville M P. Arch. Environ. Contam. Toxicol., 2006, 50(3): 361. |
| [67] | Ciocan C M, Cubero-Leon E, Puinean A M, Hill E M, Minier C, Osada M, Fenlon K, Rotchell J M. Environ. Pollut., 2010, 158(9): 2977. |
| [68] | Qu J H, Lu C C, Xu C, Chen G, Qiu L L, Jiang J K, Ben S, Wang Y B, Gu A H, Wang X R. Environ. Toxicol. Pharmacol., 2016, 45: 150. |
| [69] | Mustieles V, Perez-Lobato R, Olea N, Fernandez M F. Neurotoxicology, 2015, 49: 174. |
| [70] | Nesan D, Sewell L C, Kurrasch D M. Horm. Behav., 2018, 101: 50. |
| [71] | O’Shaughnessy K L, Fischer F, Zenclussen A C. Best Pract. Res. Clin. Endoc. Metab., 2021, 35(5): 101568. |
| [72] | Raja G L, Subhashree K D, Kantayya K E. Environ. Res., 2022, 203: 111829. |
| [73] | Xu S S, Zhang H, Pao P-C, Lee A, Wang J, Chan Y S, Manno F A M, III, Chan S W, Cheng S H, Chen X P. Aquat. Toxicol., 2020, 222: 105469. |
| [74] | Tran D N, Park S-M, Jung E-M, Jeung E-B. Int. J. Mol. Sci., 2022, 22(23): 12949. |
| [75] | Rebuli M E, Cao J Y, Sluzas E, Delclos K B, Camacho L, Lewis S M, Vanlandingham M M, Patisaul H B. Toxicol. Sci., 2014, 140(1): 190. |
| [76] | Salama J, Chakraborty T R, Ng L, Gore A C. Environ. Health Perspect., 2003, 111(10): 1278. |
| [77] | Acconcia F, Pallottini V, Marino M. Dose-Response, 2015, 13(4). |
| [78] | Hall J M, Greco C W. Cells, 2020, 9(1): 13. |
| [79] | Johnson B D, Zheng W, Korach K S, Scheuer T, Catterall W A, Rubanyi G M. J. Gen. Physiol., 1997, 110(2): 135. |
| [80] | Yan S J, Chen Y M, Dong M, Song W Z, Belcher S M, Wang H S. PLoS One, 2011, 6(9): e25455. |
| [81] | Mauvais-Jarvis F, Clegg D J, Hevener A L. Endocr. Rev., 2013, 34(3): 309. |
| [82] | Grun F, Blumberg B. Rev. Endocr. Metab. Disord., 2007, 8(2): 161. |
| [83] | Simmons A L, Schlezinger J J, Corkey B E. Curr. Obes. Rep., 2014, 3(2): 273. |
| [84] | Egusquiza R J, Blumberg B. Endocrinology, 2020, 161(3): bqaa024. |
| [85] | Shan D D, Wang J M, Di Q N, Jiang Q Q, Xu Q. Food Funct., 2022, 13(1): 327. |
| [86] | Sun Z D, Cao H M, Liu Q S, Liang Y, Fiedler H, Zhang J Q, Zhou Q F, Jiang G B. Environ. Pollut., 2021, 268(A): 115635. |
| [87] | Alonso-Magdalena P, Morimoto S, Ripoll C, Fuentes E, Nadal A. Environ. Health Perspect., 2006, 114(1): 106. |
| [88] | Nadal A, Alonso-Magdalena P, Soriano S, Quesada I, Ropero A B. Mol. Cell. Endocrinol., 2009, 304(1-2): 63. |
| [89] | Xu Z X, Liu J, Cao J X, Zhuang Y L, Pan X J. J. Cell. Biochem., 2018, 119(10): 8659. |
| [90] | Laurenzana E M, Weis C C, Bryant C W, Newbold R, Delclos K B. Food Chem. Toxicol., 2002, 40(1): 53. |
| [91] | Jackson A F, Williams A, Recio L, Waters M D, Lambert L B, Yank C L. Toxicol. Appl. Pharmacol., 2014, 274(1): 63. |
| [92] | Wang Y, Ning X, Li G K, Sang N. J. Hazard. Mater., 2022, 424(B): 127479. |
| [93] | Flouriot G, Pakdel F, Ducouret B, Valotaire Y. J. Mol. Endocrinol., 1995, 15(2): 143. |
| [94] | Chow W S, Chan W K-L, Chan K M. J. Appl. Toxicol., 2013, 33(7): 670. |
| [95] | Liu C S, Du Y B, Zhou B S. Aquat. Toxicol., 2007, 85(4): 267. |
| [96] | Benninghoff A D, Bisson W H, Koch D C, Ehresman D J, Kolluri S K, William D E. Toxicol. Sci., 2011, 120(1): 42. |
| [97] | Lu L, Chang J, Qiu Y L, Chang Y, Ma J. J. Appl. Toxicol., 2019, 39(7): 945. |
| [98] | Coe J E, Ishak K G, Ward J M, Ross M J. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 1992, 89(3): 1085. |
| [99] | Fu X J, Xu J, Jiang Z G, Yu J. Asian Journal of Ecotoxicology, 2019, 14(3): 54. |
| [100] | Yamamoto Y, Moore R, Hess H A, Guo G L, Gonzalez F J, Korach K S, Maronpot R R, Negishi M. J. Biol. Chem., 2006, 281(24): 16625. |
| [101] | Chen G G, Zeng Q, Tse G M K. Med. Res. Rev., 2008, 28(6): 954. |
| [102] | Langdon S P. Cancers, 2020, 12(10): 2744. |
| [103] | Liu J, Xu T M, Ma L, Chang W Q. Front. Oncol., 2021, 11: 593479. |
| [104] | Lee H O, Sheen Y Y. Arch. Pharm. Res., 1997, 20(6): 566. |
| [105] | Hsieh C Y, Santell R C, Haslam S Z, Helferich W G. Cancer Res., 1998, 58(17): 3833. |
| [106] | Okubo T, Yokoyama Y, Kano K, Kano I. Food Chem. Toxicol., 2001, 39(12): 1225. |
| [107] | Dorosh A, Ded L, Elzeinova F, Peknicova J. Folia Biol.-Prague, 2011, 57(1): 35. |
| [108] | Strom A, Hartman J, Foster J S, Kietz S, Wimalasena J, Gustafsson J A. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2004. 101(6): 1566. |
| [109] | Wang T T Y, Sathyamoorthy N, Phang J M. Carcinogenesis, 1996, 17(2): 271. |
| [110] | Grunfeld H T, Bonefeld-Jorgensen E C. Toxicol. Lett., 2004, 151(3): 467. |
| [111] | Gomez A L, Altamirano G A, Leturia J, Bosquiazzo V L, Munoz-de-Toro M, Kass L. Mol. Cell. Endocrinol., 2019, 481: 14. |
| [112] | Gonzalez-Arenas A, Hansberg-Pastor V, Hernandez-Hernandez O T, Gonzalez-Garcia T K, Henderson-Villalpando J, Lemus-Hernandez D, Cruz-Barrios A, Rivas-Suarez M, Camacho-Arroyo I. Biochim. Biophys. Acta-Mol. Cell Res., 2012, 1823(2): 379. |
| [113] | Ma H D, Yao Y, Wang C L, Zhang L Y, Cheng L, Wang Y R, Wang T, Liang E G, Jia H, Ye Q N, Hou M X, Feng F. OncoTargets Ther., 2016, 9: 3451. |
| [114] | Park M A, Hwang K A, Choi K C. Laboratory Animal Res., 2011, 27(4): 265. |
| [115] | Xu C, Jiang Z Y, Liu Q, Liu H, Gu A H. Environ. Sci. Pollut. Res., 2017, 24(15):13414. |
| [116] | Grimaldi M, Boulahtouf A, Delfosse V, Thouennon E, Bourguet W, Balaguer P. Front. Endocrinol., 2015, 6: 62. |
| [117] | Gomes I D L, Gazo I, Besnardeau L, Hebras C, McDougall A, Dumollard R. Mol. Reprod. Dev., 2019, 86(10): 1333. |
| [118] | Vandenberg L N, Colborn T, Hayes T B, Heindel J J, Jacobs D R, Lee D H, Shioda T, Soto A M, vom Saal F S, Welshons W V, Zoeller R T, Myers J P. Endocr. Rev., 2012, 33(3): 378. |
| [119] | Gigante E, Picciocchi E, Valenzano A, Cibelli G, Ruberto V, Cantone D, Moretto E, Di Sarno A D, Longobardi T, Iennaco D, Messina M, Nascivera N, Pisanelli D, Polito A N, Marsala G, Costa V, Mosca L, Dell’Orco S. Acta Medica Mediterr., 2018, 34(5): 1295. |
国家重点研发计划(2018YFA0901101)
与国家自然科学基金项目(22193050)
与国家自然科学基金项目(22176203)
与国家自然科学基金项目(21906180)
与国家自然科学基金项目(22276212)
/
| 〈 |
|
〉 |