无抗生素纳米抗菌剂:现状、挑战与展望
Antibiotic-Free Nanomaterial-Based Antibacterial Agents:Current Status, Challenges and Perspectives
耐药性细菌和生物膜相关的感染性疾病严重威胁全球公众健康。随着纳米技术在抗菌领域的渗透和发展,研发基于无抗生素的新型纳米抗菌剂在避免耐药性产生以及抗菌治疗方式的选择方面提供更多可能性。本文从细菌耐药性的产生机制出发,阐述利用纳米材料自身独特的理化性质,实现自体抗菌;作为纳米酶,利用类酶活性催化底物产生活性氧簇(ROS)等抗菌;随后讨论了构建随内源性/外源性环境刺激响应,以及协同多种新型治疗方式的智能纳米抗菌剂,实现高效抗菌。最后,提出了目前面临的挑战及临床应用前景,为开发更加安全、高效的纳米抗菌剂提供借鉴。
Drug-resistance bacterial and biofilm-related infectious diseases pose a significant threat to the global public health. Focusing on the drug-resistance mechanisms of bacteria to antibiotics, we aim at presenting the research progress of nanomaterial-based antibacterial agents. This review starts with clarifying nanomaterials with unique physicochemical characteristics, which act as intrinsic antibacterial agents. Subsequently, we discuss nanomaterial-based artificial enzymes, which can kill bacteria with reactive oxygen species (ROS). Furthermore, nanomaterial-based multiple synergetic modality nanoplatforms are constructed to combat infections. These multifunctional antibacterial agents, either microenvironment-oriented or external stimulants responsive, coordinate new treatments for precise medication and integration of diagnoses and treatments. In addition, the challenges and clinical prospects of these nanomaterial-based antibacterial agents are discussed, providing new perspectives of developing safer and more efficient antibacterial agents.
1 Introduction
2 Drug-resistance mechanisms
3 Antibiotic-free nanomaterial-based antibacterial agents
3.1 Intrinsic antibacterial agents
3.2 Nanozyme
3.3 Intelligent responsive nanomaterial-based antibacterial agents
4 Conclusion and future perspectives
细菌耐药性 / 细菌生物膜 / 纳米材料 / 活性氧簇 / 协同抗菌
bacterial drug-resistance / bacterial biofilm / nanomaterials / reactive oxygen species / synergistic antibacterial
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
(赵越, 孟祥芹, 阎锡蕴, 范克龙. 应用化学, 2021, 38(5): 524.). |
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
(齐野, 任双颂, 车颖, 叶俊伟, 宁桂玲. 化学学报, 2020, 78(7): 613.). |
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
(马万顺, 崔燕, 赵玉云, 郑文富, 张伟, 蒋兴宇, 张文杰. 生物物理学报, 2010, 26(08): 638). |
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
(梁敬时, 曾佳铭, 李俊杰, 佘珏芹, 谭瑞轩, 刘博. 化学进展, 2019, 31(9): 1263.). |
| [73] |
|
| [74] |
(张浩, 刘静, 崔崑, 姜涛, 马志. 化学进展, 2019, 31(5): 681.). |
| [75] |
|
| [76] |
(李红, 赵媛媛, 彭浩南. 化学进展, 2018, 30(8): 1228.). |
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [92] |
(王迎军, 黄雪连, 陈军建, 梁阳彬, 熊梦华. 材料导报, 2019, 33(01): 5.). |
| [93] |
|
| [94] |
|
| [95] |
|
| [96] |
|
| [97] |
|
| [98] |
|
| [99] |
|
| [100] |
|
| [101] |
|
| [102] |
|
| [103] |
|
| [104] |
|
| [105] |
|
| [106] |
|
| [107] |
|
| [108] |
|
| [109] |
|
| [110] |
|
| [111] |
|
| [112] |
|
| [113] |
|
| [114] |
|
| [115] |
|
| [116] |
|
| [117] |
|
| [118] |
|
| [119] |
|
| [120] |
|
| [121] |
|
| [122] |
|
| [123] |
|
| [124] |
|
| [125] |
|
| [126] |
|
| [127] |
|
| [128] |
|
| [129] |
|
| [130] |
|
| [131] |
|
| [132] |
|
| [133] |
|
| [134] |
|
| [135] |
|
| [136] |
(何前军, 陈丹阳, 范明俭. 无机材料学报, 2018, 33(8): 811.) |
| [137] |
|
| [138] |
|
| [139] |
|
| [140] |
|
| [141] |
|
| [142] |
|
| [143] |
|
| [144] |
|
| [145] |
|
| [146] |
|
| [147] |
|
| [148] |
|
| [149] |
|
| [150] |
|
| [151] |
|
| [152] |
|
| [153] |
|
| [154] |
|
| [155] |
|
| [156] |
|
| [157] |
|
| [158] |
|
| [159] |
|
| [160] |
|
| [161] |
|
| [162] |
|
| [163] |
|
| [164] |
|
| [165] |
|
| [166] |
|
| [167] |
|
| [168] |
|
| [169] |
|
| [170] |
|
| [171] |
|
| [172] |
|
| [173] |
|
| [174] |
|
| [175] |
|
| [176] |
|
| [177] |
|
| [178] |
|
| [179] |
|
| [180] |
|
| [181] |
|
| [182] |
|
| [183] |
|
| [184] |
|
| [185] |
|
| [186] |
|
| [187] |
|
| [188] |
|
| [189] |
|
| [190] |
|
| [191] |
|
| [192] |
|
| [193] |
|
| [194] |
|
| [195] |
|
| [196] |
|
| [197] |
|
| [198] |
|
| [199] |
|
| [200] |
|
| [201] |
|
| [202] |
|
| [203] |
|
| [204] |
|
| [1] | Wang Y, Yang Y N, Shi Y R, Song H, Yu C Z. Adv. Mater., 2020, 32(18): 1904106. |
| [2] | Gupta A, Mumtaz S, Li C H, Hussain L, Rotello V M. Chem. Soc. Rev., 2019, 48(2): 415. |
| [3] | Liu Y, Shi L Q, Su L. Z, van der Mei H C, Jutte P C, Ren Y J, Busscher H J. Chem. Soc. Rev., 2019, 48(2): 428. |
| [4] | Paterson D L, Harris P N A. Lancet Infect. Dis., 2016, 16(2): 132. |
| [5] | Sommer M O A, Dantas G. Curr. Opin. Microbiol., 2011, 14(5): 556. |
| [6] | Makabenta J M V, Nabawy A, Li C H, Schmidt-Malan S, Patel R, Rotello V M. Nat. Rev. Microbiol., 2021, 19(1): 23. |
| [7] | Pardhi D M, Karaman D S, Timonen J, Wu W, Zhang Q, Satija S, Mehta M, Charbe N, McCarron P A, Tambuwala M M, Bakshi H A, Negi P, Aljabali A A, Dua K, Chellappan D K, Behera A, Pathak K, Watharkar R B, Rautio J, Rosenholm J M. Int. J. Pharm., 2020, 586(30): 119531. |
| [8] | Willyard C. Nature, 2017, 543: 15. |
| [9] | O’Neill J. AMR Review, 2015. |
| [10] | Plackett B. Nature, 2020, 586: S50. |
| [11] | Chen B, Li F F, Zhu X K, Xie W, Hu X, Zan M H, Li X K, Li Q Y, Guo S S, Zhao X Z,. Jiang Y A, Cao Z J, Liu W. Biomater. Sci., 2021, 9(3): 826. |
| [12] | Xu C, Akakuru O U, Ma X H, Zheng J P, Zheng J J, Wu A G. Bioconjugate Chem., 2020, 31(7): 1708. |
| [13] | Makvandi P, Wang C Y, Zare E N, Borzacchiello A, Niu L N, Tay F R. Adv. Funct. Mater., 2020, 30(22): 1910021. |
| [14] | Natan M, Banin E. FEMS Microbiol. Rev., 2017, 41(3): 302. |
| [15] | P.Linklater D, P.Ivanova E. Nano Today, 2022, 43: 101404. |
| [16] | Xie Y Z Y, Liu Y, Yang J C, Liu Y, Hu F P, Zhu K, Jiang X Y. Angew. Chem. Int. Ed., 2018, 57(15): 3958. |
| [17] | Elbourne A, Cheeseman S, Atkin P,. Truong N P, Syed N, Zavabeti A, Mohiuddin M, Esrafilzadeh D, Cozzolino D, McConville C F, Dickey M D, Crawford R J, Kalantar-Zadeh K, Chapman J, Daeneke T, Truong V K. ACS Nano, 2020, 14(1): 802. |
| [18] | Mukherjee A, Barman R, Das B, Ghosh S. Chem. Mater. 2021, 33(22): 8656. |
| [19] | Wang L, Li S X, Yin J X, Yang J C, Li Q Z, Zheng W F, Liu S Q, Jiang X Y. Nano Lett., 2020, 20(7): 5036. |
| [20] | Jiang Y J, Zheng W, Tran K, Kamilar E, Bariwal J, Ma H, Liang H J. Nat Commun., 2022, 13(1): 197. |
| [21] | Huang Y Y, Ren J S, Qu X G. Chem. Rev., 2019, 119(6): 4357. |
| [22] | Zhao Y, Meng X Q, Yan X Y, Fan K L. Chin. J. Appl. Chem., 2021, 38(5): 524. |
| [22] | (赵越, 孟祥芹, 阎锡蕴, 范克龙. 应用化学, 2021, 38(5): 524.). |
| [23] | Wang X H, Shan M Y, Zhang S K, Chen X, Liu W T, Chen J Z, Liu X Y. Adv. Sci., 2022: 2104843. |
| [24] | Wang Z, Liu X Y, Duan Y W, Huang Y. Biomaterials, 2022, 280: 121249. |
| [25] | Xiao Y, Xu, M R, lv N, Cheng C, Huang P, Li J B, Hu Y, Sun M. Acta Biomater. 2021, 121: 291. |
| [26] | Pan X T, Wu N, Tian S Y, Guo J, Wang C H, Sun Y, Huang Z Z, Chen F Z, Wu Q Y, Jing Y, Yin Z, Zhao B H, Xiong X L, Liu H Y, Zhou D S. Adv. Funct. Mater., 2022: 2112145. |
| [27] | Li W Y, Wen W Y, Wu X P, Zhao Y N, Dai H L. Biomater. Sci., 2020, 8(16): 4492. |
| [28] | Zhang Y, He Y, Shi C X, Sun M D, Yang C, Li H J, Chen F M, Chang Z M, Zheng X, Wang Z, Dong W F, She J J, Shao D. ACS Sustainable Chem. Eng. 2020, 8(3): 1695. |
| [29] | Tu J, Boyle A L, Friedrich H, Bomans P H H, Bussmann J, Sommerdijk N A J M, Jiskoot W, Kros A. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2016, 8(47): 32211. |
| [30] | Huang T, Holden J A, Reynolds E C, Heath D E, O’Brien-Simpson N M, O’Connor A J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020, 12(50): 55696. |
| [31] | Dong Y L, Zhao S Y, Wang C R, Liu W S, Zhang Y M, Deng L D, Zhang J H, Huang P H, Wang W W, Dong A J. J. Mater. Chem. B, 2021, 9(2): 357. |
| [32] | Li H, Wang P L, Guo W B, Huang X M, Tian X H, Wu G R, Xu B, Li F F, Yan C, Liang X J, Lei H M. ACS Nano, 2019, 13(6): 6770. |
| [33] | Huo J J, Jia Q Y, Huang H, Zhang J, Li P, Dong X C, Huang W. Chem. Soc. Rev., 2021, 50(15): 8762. |
| [34] | Ran B, Wang Z K, Cai W L, Ran L, Xia W X, Liu W J, Peng X J. J. Am. Chem. Soc. 2021, 143(43): 17891. |
| [35] | Yuan Z, Lin C C, He Y, Tao B L, Chen M W, Zhang J X, Liu P, Cai K Y. ACS Nano, 2020, 14(3): 3546. |
| [36] | Jia C Y, Guo Y X, Wu F G. Small, 2022, 18(6): 2103868. |
| [37] | Duan S, Wu R N, Xiong Y H, Ren H M, Lei C Y, Zhao Y Q, Zhang X Y, Xu F J. Prog. Mater. Sci., 2022, 125: 100887. |
| [38] | Clatworthy A E, Pierson E, Hung D T. Nat. Chem. Biol., 2007, 3(9): 541. |
| [39] | Li X S, Bai H T, Yang Y C, Yoon J Y, Wang S, Zhang X. Adv. Mater., 2019, 31(5): 1805092. |
| [40] | Qi Y, Ren S S, Che Y, Ye J W, Ning G L. Acta Chim. Sinica, 2020, 78(7): 613. |
| [40] | (齐野, 任双颂, 车颖, 叶俊伟, 宁桂玲. 化学学报, 2020, 78(7): 613.). |
| [41] | Walsh C. Nature, 2000, 406(6797): 775. |
| [42] | Rabin N, Zheng Y, Opoku-Temeng C, Du Y X, Bonsu E, Sintim H O. Future Med. Chem., 2015, 7(4): 493. |
| [43] | Singh B N, Prateeksha, Upreti D K, Singh B R, Defoirdt T, Gupta V K, Souza A O D, Singh H B, Barreira J C M, Ferreira I C F R, Vahabi K. Crit. Rev. Biotechnol., 2017, 37(4): 525. |
| [44] | Whitchurch C B, Tolker-Nielsen T, Ragas P C, Mattick J S. Science, 2002, 295(5559): 1487. |
| [45] | Oubekka S D, Briandet R, Fontaine-Aupart M P, Steenkeste K. Antimicrob. Agents Chemother., 2012, 56(6): 3349. |
| [46] | Bjarnsholt T. APMIS, 2013, 121(s136): 1. |
| [47] | Flemming H C, Wingender J, Szewzyk U, Steinberg P, Rice S A, Kjelleberg S. Nat. Rev. Microbiol., 2016, 14(9): 563. |
| [48] | Saidin S, Jumat M A, Amin N A A M, Al-Hammadi, A S S. Mater. Sci. Eng., C, 2021, 118:111382. |
| [49] | Chen Z W, Wang Z Z, Ren J S, Qu X G. Acc. Chem. Res., 2018, 51(3): 789. |
| [50] | Wei T, Yu Q, Chen H. Adv. Healthcare Mater., 2019, 8(3): 1801381. |
| [51] | Gupta D, Singh A, Khan A U. Nanoscale Res. Lett., 2017, 12(1): 454. |
| [52] | Altun E, Aydogdu M O, Chung E, Ren G G, Homer-Vanniasinkam S, Edirisinghe M. Appl. Phys. Rev., 2021, 8: 041303. |
| [53] | Ahmad N, Nordin N A H M, Jaafar J, Ismail A F, Ramli M K N B. J. Environ. Chem. Eng., 2021, 9: 105887. |
| [54] | Ma W S, Cui Y, Zhao Y Y, Zheng W F, Zhang W, Jiang X Y, Zhang W J. Acta Biophys. Sin., 2010, 26(08): 638. |
| [54] | (马万顺, 崔燕, 赵玉云, 郑文富, 张伟, 蒋兴宇, 张文杰. 生物物理学报, 2010, 26(08): 638). |
| [55] | Wang L L, Hu C, Shao L Q. Int. J. Nanomed., 2017, 12: 1227. |
| [56] | Cui J W, Wu D P, Li Z Y, Zhao G A, Wang, J S, Wang L, Niu B X. Ceram. Int., 2021, 47, 15759. |
| [57] | Ivanova A, Ivanova K, Hoyo J, Heinze T, Sanchez-Gomez S, Tzanov T. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10(4): 3314. |
| [58] | Bhatia E, Banerjee R. J. Mater. Chem. B, 2020, 8(22): 4890. |
| [59] | Xu Q, Chang M L, Zhang Y, Wang E D, Xing M, Gao L, Huan Z G, Guo F, Chang J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020, 12(28): 31255. |
| [60] | Zhang X C, Zhang Z C, Shu Q M, Xu C, Zheng Q Q, Guo Z, Wang C, Hao Z X, Liu X, Wang G Q, Yan W J, Chen H P, Lu C Y. Adv. Funct. Mater. 2021, 31(14): 2008720. |
| [61] | Ivanova A, Ivanova K, Tied A, Heinze T, Tzanov T. Adv. Funct. Mater., 2020, 30(24): 2001284. |
| [62] | Lin Y H, Xu J L, Hu J Y, Wang L H, Ong S L, Leadbetter J R, Zhang L H. Mol. Microbiol. 2003, 47(3): 849. |
| [63] | Khalid S J, Ain Q, Khan S J, Jalil A, Siddiqui F M, Ahmad T, Badshah M, Adnan F. Saudi J. Biol. Sci. 2022, 29: 1673. |
| [64] | Xin Q, Shah H, Nawaz A, Xie W J, Akram M Z, Batool A, Tian L Q, Jan S U, Boddula R, Guo B D, Liu, Q, Gong J R. Adv. Mater., 2019, 31(45): 1804838. |
| [65] | Wang H J, Song Z Y, Gu J J, Li S J, Wu Y, Han H Y. ACS Biomater. Sci. Eng., 2019, 5(9): 4739. |
| [66] | Wang Y, Zhao Y N, Wu J L, Li M, Tan J, Fu W S, Tang H, Zhang P. Nano Lett., 2021, 21(22): 9433. |
| [67] | Song Z Y, Wang H J, Wu Y, Gu J J, Li S J, Han H Y. ACS Omga, 2018, 3(10):14517. |
| [68] | Liang J S, Zeng J M, Li J J, She J Q, Tan R X, Liu B. Progress in Chemistry, 2019, 31(9): 1263. |
| [68] | (梁敬时, 曾佳铭, 李俊杰, 佘珏芹, 谭瑞轩, 刘博. 化学进展, 2019, 31(9): 1263.). |
| [69] | Zhang H, Liu J, Cui K, Jiang T, Ma Z. Progress in Chemistry, 2019, 31(5): 681. |
| [69] | (张浩, 刘静, 崔崑, 姜涛, 马志. 化学进展, 2019, 31(5): 681.). |
| [70] | Li H, Zhao Y Y, Peng H N. Progress in Chemistry, 2018, 30(8): 1228. |
| [70] | (李红, 赵媛媛, 彭浩南. 化学进展, 2018, 30(8): 1228.). |
| [71] | Guo L X, Wang H P, Wang Y X, Liu F, Feng L H. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020, 12(19): 21254. |
| [72] | Xie F, Jiang L, Xiao X M, Lu Y W, Liu R H, Jiang W, Cai J. Small, 2022, 18(12):2104885. |
| [73] | Mei L Q, Zhu S, Liu Y P, Yin W Y, Gu Z J, Zhao Y L. Chem. Eng. J., 2021, 418: 129431. |
| [74] | Gao L Z, Zhuang J, Zie L, Zhang J B, Zhang Y, Gu N, Wang T H, Feng J, Yang D L, Perrett S, Yan X Y. Nature Nanotech., 2007, 2(9): 577. |
| [75] | Ali A, Ovais M, Zhou H G, Rui Y K, Chen C Y. Biomaterials, 2021, 275: 120951. |
| [76] | Fan X, Yang F, Nie C X, Ma L, Cheng C, Haag R. Adv. Mater., 2021, 33(33): 2100637. |
| [77] | Shan J Y, Li X, Yang K L, Xiu W J, Wen Q R, Zhang Y Q, Yuwen L H, Weng L X, Teng Z G, Wang L H. ACS Nano, 2019, 13(12): 13797. |
| [78] | Tasia W, Lei C, Cao Y X, Ye Q S, He Y, Xu C. Nanoscale, 2020, 12(4): 2328. |
| [79] | Liu Z W, Wang F M, Ren J S, Qu X G. Biomaterials, 2019, 208: 21. |
| [80] | Wu K l, Zhu D D, Dai X L, Wang W N, Zhong X Y, Fang Z B, Peng C, Wei X W, Qian H S, Chen X L, Wang X W, Zha Z B, Cheng L. Nano Today, 2022, 43: 101380. |
| [81] | Long Y P, Li L, Xu T, Wu X Z, Gao Y, Huang J B, He C, Ma T, Ma L, Cheng C, Zhao C S. Nat Commun., 2021, 12(1): 6143. |
| [82] | Gaut J P, Yeh G C, Tran H D, Byun J, Henderson J P, Richter G M, Brennan M L, Lusis A J, Belaaouaj A, Hotchkiss R S, Heinecke J W. Proc Natl Acad Sci U S A., 2001, 98(21): 11961. |
| [83] | Cheng X Q, Zhang S, Liu H H, Chen H M, Zhou J H, Chen Z W, Zhou X, Xie Z X, Kuang Q, Zheng N S. ACS Appl Mater Interfaces, 2020, 12(33): 36996. |
| [84] | Zhang Y, Lai L G, Liu Y J, Chen B N, Yao J, Zheng P W, Pan Q S, Zhu W F. ACS Appl Mater Interfaces, 2022, 14(5): 6453. |
| [85] | Wang Y J, Huang X L, Chen J J, Liang Y B, Xiong M H. Mater. Rep., 2019, 33(01): 5. |
| [85] | (王迎军, 黄雪连, 陈军建, 梁阳彬, 熊梦华. 材料导报, 2019, 33(01): 5.). |
| [86] | Wang D B W, Kuzma M L, Lan X Y, He T C, Dong C, Liu Z W, Yang J. Adv. Drug Delivery Rev., 2021, 179: 114036. |
| [87] | Gao Y F, Wang J, Chai M Y, Li X, Deng Y Y, Jin Q, Ji J. ACS Nano, 2020, 14(5): 5686. |
| [88] | Ji H W, Dong K, Yan Z Q, Ding C, Chen Z W, Ren J S, Qu X G. Small, 2016, 12(45): 6200. |
| [89] | Wang J H, Chen X Y, Zhao Y, Yang Y M, Wang W J, Wu C, Yang B Z, Zhang Z T, Zhang L S, Liu Y, Du X C, Li W F, Qiu L, Jiang P J, Mou X Z, Li Y Q. ACS Nano, 2019, 13(10): 11686. |
| [90] | Wu J H, Li F Y, Hu X, Lu J X, Sun X L, Gao J Q, Ling D S. ACS Cent. Sci., 2019, 5(8): 1366. |
| [91] | Qiao Z Z, Yao Y, Song S M, Yin M H, Luo J B. J Mater Chem B, 2019, 7(5):830. |
| [92] | Xie X L, Sun T C, Xue J Z, Miao Z H, Yan X, Fang W W, Li Q, Tang R P, Lu Y, Tang L X, Zha Z B, He T. Adv. Funct. Mater., 2020, 30(17): 2000511. |
| [93] | Xiu W J, Gan S Y, Wen Q R, Qiu Q, Dai S L, Dong H, Li Q, Yuwen L H, Weng L X, Teng Z G, Mou Y B, Wang L H. Research, 2020, 2020: 9426453. |
| [94] | Wang C Y, Zhao W, Cao B, Wang Z X, Zhou Q, Lu S Y, Lu L G, Zhan M X, Hu X L. Chem. Mater., 2020, 32(18): 7725. |
| [95] | Qiao Z Z, Yao Y, Song S M, Yin M H, Yang M, Yan D P, Yang L J, Luo J B. J. Mater. Chem. B, 2020, 8(15): 3138. |
| [96] | Liu M L, He D F, Yang T, Liu W, Mao L, Zhu Y, Wu J, Luo G X, Deng J. J Nanobiotechnology. 2018, 16(1): 23. |
| [97] | Xu Q, Jiang F, Guo G Y, Wang E D, Younis M R, Zhang Z W B, Zhang F Y, Huan Z g, Fan C, Yang C, Shen H, Chang J. Nano Today, 2021, 41: 101330. |
| [98] | Xu X Y, Fan M L, Yu Z H, Zhao Y, Zhang H B, Wang J, Wu M Z, Sun F, Xu X Y, Ding C M, Li J S. Chem. Eng. J., 2022, 429: 132491. |
| [99] | Zhang W, Zhou Y N, Fan Y T, Cao R, Xu Y Y, Weng Z Z, Ye J, He C, Zhu Y, Wang X L. Adv. Mater. 2022, 34: 2105738. |
| [100] | Zhang Y, Yue T X, Gu W T, Liu A D, Cheng M Y, Zheng H Y, Bao D D, Li F Z, Pao J G. J Nanobiotechnology. 2022, 20(1): 55. |
| [101] | Li M, Lan X, Han X M, Shi S, Sun H, Kang Y, Dan J, Sun J, Zhang W T, Wang J L. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2021, 13(25): 29269. |
| [102] | Guo G Y, Zhang H L, Shen H, Zhu C Z, He R K, Tang J, Wang Y, Jiang X Y, Wang J X, Bu W B, Zhang X L. ACS Nano, 2020, 14(10): 13391. |
| [103] | Yang N, Guo H, Cao C Y, Wang X R, Song X J, Wang W J, Yang D L, Xi L, Mou X Z, Dong X C. Biomaterials, 2021, 275: 120918. |
| [104] | Liu Y N, Lin A G, Liu J W, Chen X, Zhu X F, Gong Y C, Yuan G L, Chen L M, Liu J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2019, 11(30): 26590. |
| [105] | Lin X D, Fang Y, Hao Z, Wu H T, Zhao M Y, Wang S, Liu Y Q. Small, 2021, 17(51): 2103303. |
| [106] | Li Z, Lu S, Liu W Z, Dai T, Ke J X, Li X J, Li R F, Zhang Y X, Chen Z, Chen X Y. Angew Chem Int Ed., 2021, 60(35): 19201. |
| [107] | Lin A G, Liu Y N, Zhu X F, Chen X, Liu J W, Zhou Y H, Qin X Y, Liu J. ACS Nano, 2019, 13(12): 13965. |
| [108] | Shi Y T, Cao Y F, Cheng J, Yu W W, Liu M S, Yin J J, Huang C S, Liang X Q, Zhou H C, Liu H B, Yang Z, Fang Y, Wei H, Zhao G H. Adv. Funct. Mater., 2022, 2111148. |
| [109] | Yan L X, Wang B B, Zhao X, Chen L J, Yan X P. ACS Appl Mater Interfaces, 2021, 13(51): 60955. |
| [110] | Zhang L F, Zhang L, Deng H, Li H, Tang W T, Guan L Y, Qiu Y, Donovan M J, Chen Z, Tan W H. Nat. Commun., 2021, 12(1): 2002. |
| [111] | Shatalin K, Nuthanakanti A, Kaushik A, Shishov D, Peselis A, Shamovsky L, Pani B, Lechpammer M, Vasilyev N, Shatalina E, Rebatchouk D, Mironov A, Fedichev P, Serganov A, Nudler E. Science, 2021, 372(6547): 1169. |
| [112] | Kumari N, Kumar S, Karmacharya M, Dubbu S, Kwon T, Singh V, Chae K H, Kumar A, Cho Y K, Lee I S. Nano Lett., 2021, 21(1): 279. |
| [113] | Wei G Q, Yang G, Wang Y, Jiang H Z, Fu Y Y, Yue G, Ju R. Theranostics, 2020, 10(26): 12241. |
| [114] | Xu X M, Liu X M, Tan L, Cui Z D, Yang X J, Zhu S L, Li Z Y, Yuan X B, Zheng Y F, Yeung K W K, Chu P K, Wu S L. Acta Biomater., 2018, 77: 352. |
| [115] | Aksoy I, Kü?ükke?eci H, Sevgi F, Metin ?, Patir I H. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020, 12(24): 26822. |
| [116] | Wu S M, Xu C, Zhu Y W, Zheng L, Zhang L D, Hu Y, Yu B R, Wang Y G, Xu F J. Adv. Funct. Mater., 2021, 31(33): 2103591. |
| [117] | Zhang H, Zhu Y N, Li Y, Qi X Y, Yang J, Qi H S, Li Q S, Ma Y M, Zhang Y, Zhang X, Zhang L. Adv. Funct. Mater., 2021, 31(42): 2104799. |
| [118] | Yang J, Tu J, Lamers G E M, Olsthoorn R C L, Kros A. Adv. Healthcare Mater., 2017, 6(20): 1700759. |
| [119] | Li R, Chen T T, Pan X L. ACS Nano, 2021, 15(3): 3808. |
| [120] | Tu J, Wang T X, Shi W, Wu G S, Tian X H, Wang Y H, Ge D T, Ren L. Biomaterials, 2012, 33(31): 7903. |
| [121] | Bagchi D, Bhattacharya A, Dutta T, Nag S, Wulferding D, Lemmens P, Pal S K. ACS Appl. Bio Mater., 2019, 2(4): 1772. |
| [122] | Chen H, Li S L, Wu M, Kenry, Huang Z M, Lee C S, Liu B. Angew. Chem. Int. Ed. 2020, 59(2): 632. |
| [123] | Younis M R, He G, Qu J L, Lin J, Huang P, Xia X H. Adv. Sci., 2021, 8(21): 2102587. |
| [124] | Ren Y W, Han Y J, Li Z Y, Liu X M, Zhu S L, Liang Y Q, Yeung K W K, Wu S L. Bioact. Mater., 2020, 5: 201. |
| [125] | Zhu J W, Tian J, Yang C, Chen J P, Wu L H, Fan M L, Cai X J. Small, 2021, 17(32): 2101495. |
| [126] | Fei Y, Wu J B, An H W, Zhu K, Peng B, Cai J Q, Zhang Y H, Li L L, Wang H, Huang Z J. J. Med. Chem., 2020, 63(17): 9127. |
| [127] | Park D, Kim J, Lee Y M, Park J, Kim W J. Adv. Healthcare Mater., 2016, 5(16): 2019. |
| [128] | He Q J, Chen D Y, Fan M J. J. Inorg. Mater., 2018, 33(8): 811. |
| [128] | (何前军, 陈丹阳, 范明俭. 无机材料学报, 2018, 33(8): 811.) |
| [129] | Shen Z Q, Zheng S Q, Xiao S Y, Shen R, Liu S Y, Hu J M. Angew Chem Int Ed., 2021, 60(37): 20452. |
| [130] | Gao L, Cheng J, Shen Z Q, Zhang G Y, Liu S Y, Hu J M. Angew. Chem. Int. Ed., 2022, 61(3): e202112782. |
| [131] | Ren Y W, Liu H P, Liu X M, Zheng Y F, Li Z Y, Li C Y, Yeung K W K, Zhu S L, Liang Y Q, Cui Z D, Wu S L. Cell Rep. Phys. Sci. 2020, 1(11): 100245. |
| [132] | Liang Z Y, Liu W K, Wang Z Q, Zheng P L, Liu W, Zhao J F, Zhong Y L, Zhang Y, Lin J, Xue W, Yu S M. Acta Biomater., 2022. |
| [133] | Gao Q, Zhang X, Yin W Y, Ma D Q, Xie C J, Zheng L R, Dong X H, Mei L Q, Yu J, Wang C Z, Gu Z J, Zhao Y L. Small, 2018, 14(45): 1802290. |
| [134] | Wang W Y, Ding D J, Zhou K P, Zhang M, Zhang W F, Yan F, Cheng N. J. Mater. Sci. Technol., 2021, 93: 17. |
| [135] | Wu Y, Deng G Y, Jiang K, Wang H J, Song Z Y, Han H Y. Biomaterials, 2021, 268: 120588. |
| [136] | Cheng J, Gan G H, Shen Z Q, Gao L, Zhang G Y, Hu J M. Angew Chem Int Ed., 2021, 60(24): 13513. |
| [137] | Li M, Li L Q, Su K, Liu X M, Zhang T J, Liang Y Q, Jing D D, Yang X J, Zheng D, Cui Z D, Li Z Y, Zhu S L, Yeung K W K, Zheng Y F, Wang X B, Wu S L. Adv. Sci., 2019, 6(17): 1900599. |
| [138] | Yuan Z, Tao B L, He Y, Liu J, Liu C C, Shen X K, Ding Y, Yu Y L, Mu C Y, Liu P, Cai K Y. Biomaterials, 2019, 217: 119290. |
| [139] | Huang B, Tan L, Liu X M, Li J, Wu S L. Bioact. Mater., 2019, 4: 17. |
| [140] | Han D L, Li Y, Yeung K W K, Zheng Y F, Cui Z D, Liang Y Q, Li Z Y, Zhu S L, Wang X B, Wu S L. J. Mater. Sci. Technol., 2021, 61: 83. |
| [141] | Han D L, Yu P L, Liu X M, Xu Y D, Wu S L. Rare Met., 2022, 41(2): 663. |
| [142] | Zhang Z J, Wang Y K, Teng W S Y, Zhou X Z, Ye Y X, Zhou H, Sun H X, Wang F Q, Liu A, Lin P, Cui W G, Yu X H, Wu Y, Ye Z M. Biomaterials, 2021, 274: 120853. |
| [143] | Xu K, Yuan Z, Ding Y, He Y, Li K, Lin C C, Tao B L, Yang Y L, Li X, Liu P, Cai K Y. Appl. Mater. Today, 2021, 24:101155. |
| [144] | Hu D F, Deng Y Y, Jia F, Jin Q, Ji J. ACS Nano, 2020, 14(1): 347. |
| [145] | Sun J, Fan Y, Ye W, Tian L M, Niu S C, Ming W H, Zhao J, Ren L Q. Chem. Eng. J., 2021, 417: 128049. |
| [146] | Ma W, Chen X Y, Fu L Q, Zhu J W, Fan M N, Chen J P, Yang C, Yang G Z, Wu L H, Mao G X, Yang X, Mou X Z, Gu Z W, Cai X J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020, 12(20): 22479. |
| [147] | Teng W S Y, Zhang Z J, Wang Y K, Ye Y X, Yinwang E, Liu A, Zhou X Z, Xu J X, Zhou C W, Sun H X, Wang F Q, Zhang L L, Cheng C G, Li P, Wu Y, Gou Z R, Yu X H, Ye Z M. Small, 2021, 17(35): 2102315. |
| [148] | Li J, Song S, Meng J S, Tan L, Liu X M, Zheng Y F, Li Z Y, Yeung K W K, Cui Z D, Liang Y Q, Zhu S L, Zhang X C, Wu S L. J. Am. Chem. Soc., 2021, 143(37) 15427. |
| [149] | Tan L, Li J, Liu X M, Cui Z D, Yang X J, Zhu S L, Li Z Y, Yuan X B, Zheng Y F, Yeung K W K, Pan H B, Wang X B, Wu S L. Adv. Mater., 2018, 30(31): 1801808. |
| [150] | Liu B T, Pan X T, Zhang D Y, Wang R, Chen J Y, Fang H R, Liu T F. Angew. Chem. Int. Ed., 2021, 60(49): 25701. |
| [151] | Li Y, Liu X M, Tan L, Cui Z D, Yang X J, Zheng Y F, Yeung K W K, Chu P K, Wu S L. Adv. Funct. Mater., 2018, 28(30): 1800299. |
| [152] | Wu B Y, Fu J T, Zhou Y X, Shi Y, Wang J, Feng X Q, Zhao Y T, Zhou G L, Lu C, Quan G L, Pan X, Wu C B. Pharmaceutics, 2019, 11(9): 463. |
| [153] | Yang Y, Deng Y Y, Huang J B, Fan X, Cheng C, Nie C X, Ma L, Zhao W F, Zhao C S. Adv. Funct. Mater., 2019, 29(33): 1900143. |
| [154] | Liu Z W, Tan L, Liu X M, Liang Y Q, Zheng Y F, Yeung K W K, Cui Z D, Zhu S L, Li Z Y, Wu S L. Colloids Surf. B, 2020, 188: 110781. |
| [155] | Yang T T, Wang D H, Liu X Y. J. Mater. Chem. B, 2020, 8(3): 406. |
| [156] | Wu S M, Li A H, Zhao X Y, Zhang C L, Yu B R, Zhao N N, Xu F J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2019, 11(19): 17177. |
| [157] | Cao C Y, Ge W, Yin J J, Yang D L, Wang W J, Song X J, Hu Y L, Yin J, Dong X C. Small, 2020, 16(24): 2000436. |
| [158] | Mei Z H, Gao D Y, Hu D H, Zhou H C, Ma, T, Huang L, Liu X, Zheng R Q, Zheng H R, Zhao P, Zhao J Q, Sheng Z H. Biomaterials, 2020, 251: 120092. |
| [159] | Tong C Y, Zhong X H, Yang Y J, Liu X, Zhong G W, Xiao C, Liu B, Wang W, Yang X P. Biomaterials, 2020, 243: 119936. |
| [160] | Qin Z J, Zheng Y K, Du T Y, Wang Y H, Gao H M, Quan J F, Zhang Y, Du Y, Yin L H, Wang X M, Jiang H. Chem. Eng. J., 2021, 414: 128779. |
| [161] | Yang Y, Wu X Z, He C, Huang J B, Yin S Q, Zhou M, Ma L, Zhao W F, Qiu L, Cheng C, Zhao C S. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020, 12(12): 13698. |
| [162] | Xi J Q, An L F, Huang Y L, Jiang J, Wang Y Q, Wei G, Xu Z L, Fan L, Gao L Z. Small, 2021, 17(13): 2005473. |
| [163] | Xie X H, Wang R, Zhang X X, Ren Y R, Du T, Ni Y S, Yan H L, Zhang L, Sun J, Zhang W T, Wang J D. Appl. Catal. B, 2021, 295:120315. |
| [164] | Cao M Y, Chang Z S, Tan J S, Wang X N, Zhang P F, Lin S, Liu J Q, Li A H. ACS Appl Mater Interfaces, 2022, 14(11): 13025. |
| [165] | Liu Z W, Zhao X Y, Yu B R, Zhao N N, Zhang C, Xu F J. ACS Nano, 2021, 15(4): 7482. |
| [166] | Fan X, Wu X Z, Yang F, Wang L, Ludwig K, Ma L, Trampuz A, Cheng C, Haag R. Angew. Chem. Int. Ed., 2022, 61(8): e202113833. |
| [167] | Wang X W, Shi Q Q, Zha Z B, Zhu D D, Zheng L R, Shi L X, Wei X W, Lian L, Wu K L, Cheng L. Bioact. Mater., 2021, 6: 4389. |
| [168] | Qi M L, Ren X, Li W, Sun Y, Sun X L, Li C Y, Yu S Y, Xu L, Zhou Y M, Song S Y, Dong B, Wang L. Nano Today, 2022, 43: 101447. |
| [169] | Cai X J, Tian J, Wu J W, Chen J P, Li L, Yang C, Chen J L, Chen D F. Chem. Eng. J., 2021, 426: 131919. |
| [170] | Xie Y Z Y, Zheng W F, Jiang X Y. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020, 12(8): 9041. |
| [171] | Li H, Gong M H, Xiao J Y, Hai L, Luo Y Z, He L D, Wang Z F, Deng L, He D G. Chem. Eng. J., 2022, 429: 132600. |
| [172] | Tang H Z, Qu X H, Zhang W K, Chen X, Zhang S T, Xu Y, Yang H T, Wang Y, Yang J P, Yuan W E, Yue B. Adv. Mater., 2022, 34(12): 2107300. |
| [173] | Zhang J C, Gao X Y, Ma D C, He S, Du B W, Yang W Z, Xie K N, Xie L, Deng L. Chem. Eng. J., 2021, 422: 130094. |
| [174] | Nie X L, Wu S L, Huang F L, Li W, Qiao H, Wang Q Q, Wei Q F. Chem. Eng. J., 2021, 416: 129072. |
| [175] | Xiang Y M, Zhou Q L, Li Z Y, Cui Z D, Liu X M, Liang Y Q, Zhu S L, Zheng Y F, Yeung K W K, Wu S L. J. Mater. Sci. Technol., 2020, 57: 1. |
| [176] | Lv R, Liang Y Q, Li Z Y, Zhu S L, Cui Z D, Wu S L. Rare Met., 2022, 41(2):639. |
| [177] | Wang C F, Luo Y, Liu X M, Cui Z D, Zheng Y F, Liang Y Q, Li Z Y, Zhu S L, Lei J, Feng X B, Wu S L. Bioact. Mater., 2022, 13: 200. |
| [178] | Zhang Y, Li D X, Tan J S, Chang Z S, Liu X Y, Ma W S, Xu Y H. Small, 2021, 17(1): 2005739. |
| [179] | Yuan Z, Lin C C, Dai L L, He Y, Hu J W, Xu K, Tao B L, Liu P, Cai K Y. Small, 2021, 17(13): 2007522. |
| [180] | Wei F, Cui X Y, Wang Z, Dong C C, Li J D, Han X J. Chem. Eng. J., 2021, 408: 127240. |
| [181] | Hou X, Zeng H, Chi X, Hu X G. Nano Lett. 2021, 21(23): 9966. |
| [182] | Nong W K, Chen Y L, Lv D Y, Yan Y T, Zheng X, Shi X M, Xu Z, Guan W L, Wu J, Guan Y G. Chem. Eng. J., 2022, 431: 134003. |
| [183] | Liu H P, Li J F, Liu X M, Li Z Y, Zhang Y, Liang Y Q, Zheng Y F, Zhu S L, Cui Z D, Wu S L. ACS Nano, 2021, 15(11): 18505. |
| [184] | Xiao Z M, Zuo W B, Chen L P, Wu L, Liu N, Liu J X, Jin Q Y, Zhao Y L, Zhu X. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2021, 13(37): 43925. |
| [185] | Pang X, Li D F, Zhu J, Cheng J L, Liu G. Nano-Micro Lett., 2020 12(1): 144. |
| [186] | Su K, Tan L, Liu X M, Cui Z D, Zheng Y F, Li B, Han Y, Li Z Y, Zhu S L, Liang Y Q, Feng X B, Wang X B, Wu S L. ACS Nano, 2020, 14(2): 2077. |
| [187] | Lei J, Wang C F, Feng X B, Ma L, Liu X M, Luo Y, Tan L, Wu S L, Yang C. Chem. Eng. J., 2022, 435: 134624. |
| [188] | Pang X, Liu X, Cheng Y, Zhang C, Ren E, Liu C, Zhang Y, Zhu J, Chen X Y, Liu G. Adv. Mater., 2019, 31(35): 1902530. |
| [189] | Song M L, Cheng Y, Tian Y, Chu C C, Zhang C, Lu Z X, Chen X Y, Pang X, Liu G. Adv. Funct. Mater., 2020, 30(43): 2003587. |
| [190] | Yu Y, Tan L, Li Z Y, Liu X M, Zheng Y F, Feng X B, Liang Y Q, Cui Z D, Zhu S L, Wu S L. ACS Nano, 2021, 15(6): 10628. |
| [191] | Guan W, Tan L, Liu X M, Cui Z D, Zheng Y F, Yeung K W K, Zheng D, Liang Y Q, Li Z Y, Zhu S L, Wang X B, Wu S L. Adv. Mater., 2021, 33(5): 2006047. |
| [192] | Zhang T Q, Huang Z M, Shen J X, Chen G Q, Shen L J, Ai F, Gu Y K, Yao W, Zhang Y Y, Guo R P, Chen M S, Huang J H. Therap Adv Gastroenterol., 2019, 12: 1756284819862966. |
| [193] | Fu J N, Li Y, Zhang Y, Liang Y Q, Zheng Y F, Li Z Y, Zhu S L, Li C Y, Cui Z D, Wu S L. Adv. Mater., 2021, 33(41): 2102926. |
| [194] | Qiao Y Q, Liu X M, Li B, Han Y, Zheng Y F, Yeung K W K, Li C Y, Cui Z D, Liang Y Q, Li C Y, Zhu S L, Wang X B, Wu S L. Nat Commun., 2020, 11(1): 4446. |
| [195] | Liu R, Sang L H, Wang T Y, Liu Y H, Wang Z R, Li J, Wang D K. Colloids Surf. B, 2021, 207: 112018. |
| [196] | Wei S B, Qiao Y Q, Wu Z C, Liu X M, Li Y, Cui Z D, Li C Y, Zheng Y F, Liang Y Q, Li Z Y, Zhu S L, Wang H R, Wang X B, Che R C, Wu S L. Nano Today, 2021, 37: 101090. |
国家自然科学基金项目(22005231)
中央高校基本科研专项资金(武汉理工大学)(2021IVA093)
中央高校基本科研专项资金(武汉理工大学)(2021IVB033)
/
| 〈 |
|
〉 |