碳点基水相室温磷光复合材料研究进展
Research Advance of Carbon-Dots Based Hydrophilic Room Temperature Phosphorescent Composites
室温磷光(RTP)凭借较长的发光寿命和强烈的环境敏感特性,在化学/生物传感、生物成像、高级光学防伪与信息加密等诸多领域表现出广阔的应用前景。近些年,具有制备简单、化学惰性、低毒性、易功能化等优势的固态非金属室温磷光碳点获得了研究者的青睐。然而,其磷光发射易受水环境中溶解氧和水分子影响而淬灭,导致其应用局限于固态基质(如防伪油墨)。因而,如何稳定水相下碳点的激发三重态是实现其RTP发射与应用的关键。本文依据近年来碳点基水相RTP复合材料的最新研究进展,归纳总结了其构建策略及在传感、成像及防伪等方面的应用,并探讨了其面临的挑战及未来的发展方向。
Due to the unique merits of long luminescence lifetime and environmental sensitivity, room temperature phosphorescence (RTP) has demonstrated great potential in many fields, e.g., chemo/biosensing, bioimaging, biomedicine, and advanced optical anti-counterfeiting and encryption. In recent years, non-metal doped solid state room temperature phosphorescent (RTP) carbon-dots (CDs) have attracted broad attention because of their facile preparation, chemical inertness, low toxicity, easy surface modification, and so on. However, in an aqueous environment, their RTP emissions suffer from serious triplet quenching that induced by dissolved oxygen and water molecule. How to stabilize the triplet state in aqueous phase is the key to establish their RTP emission, and thus it is necessary to look back the state-of-the-art knowledge of CDs-based water-soluble RTP materials. In this review, in light of the recent advance, we summarize and discuss their synthesis strategies (e.g., inorganic salt melting, SiO2 coating, polymer combination, and hydrogen bond network stabilization), and relevant applications in sensing, imaging and anti-counterfeiting, and finally propose the challenging and future prospects. To the best of our knowledge, this is the first review on the synthesis and applications of hydrophilic RTP materials based on CDs. We hope that this review will provide inspiration for the further fabrication and versatile biological uses of CDs-based RTP materials.
1 Introduction
2 Synthetic strategies
2.1 Inorganic salt melting method
2.2 SiO2coating
2.3 Polymer-based hydrogen stabilization
2.4 Rigid hydrogen bond network stabilization
3 Applications
3.1 Anti-counterfeiting and information encryption
3.2 Detections of metal ions and small molecules
3.3 Biological detection and imaging
3.4 Other applications
4 Conclusion and outlook
室温磷光 / 碳点 / 水相 / 制备 / 传感 / 生物成像 / 光学防伪
room temperature phosphorescence / carbon-dots / aqueous phase / synthesis / sensing / bioimaging / optical anti-counterfeiting
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
Modern Molecular Photochemistry. Eds.: |
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
(朱若华, 金伟军. 室温磷光分析法原理与应用. 北京: 科学出版社, 1991, 1.). |
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
(李朝毅, 段涛, 杨玉山. 材料导报, 2009, 23(S1): 151.). |
| [61] |
|
| [62] |
(马勇, 陈宏书, 张五龙, 王结良. 化学通报, 2013, 76(4): 364.). |
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
(周天越, 王权, 李皓, 王耀. 分子科学学报, 2021, 37(06): 501.). |
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [92] |
|
| [93] |
|
| [94] |
|
| [95] |
|
| [96] |
|
| [97] |
(王金凤, 李爱森, 李振. 化学进展, 2022(3): 487.). |
| [98] |
|
| [99] |
|
| [1] | O'Haver T C. J. Chem. Educ., 1978, 55(7): 423. |
| [2] | Lewis G N, Kasha M. J. Am. Chem. Soc., 1944, 66(12): 2100. |
| [3] | Lewis G N, Lipkin D, Magel T T. J. Am. Chem. Soc., 1941, 63(11): 3005. |
| [4] | Kuijt J, Ariese F, Brinkman U A T, Gooijer C. Anal. Chimica Acta, 2003, 488(2): 135. |
| [5] | Roth M. J. Chromatogr. A, 1967, 30: 276. |
| [6] | Abdukayum A, Chen J T, Zhao Q, Yan X P. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135(38): 14125. |
| [7] | Xu H, Chen R F, Sun Q, Lai W Y, Su Q Q, Huang W, Liu X G. Chem. Soc. Rev., 2014, 43(10): 3259. |
| [8] | Li Z J, Zhang Y W, Wu X, Huang L, Li D S, Fan W, Han G. J. Am. Chem. Soc., 2015, 137(16): 5304. |
| [9] | Bolton O, Lee K, Kim H J, Lin K Y, Kim J. Nat. Chem., 2011, 3(3): 205. |
| [10] | Kwon M S, Lee D, Seo S, Jung J, Kim J. Angew. Chem., 2014, 126(42): 11359. |
| [11] | Bolton O, Lee K, Kim H J, Lin K Y, Kim J. Nat. Chem., 2011, 3(3): 205. |
| [12] | Yuan W Z, Shen X Y, Zhao H, Lam J W Y, Tang L, Lu P, Wang C L, Liu Y, Wang Z M, Zheng Q, Sun J Z, Ma Y G, Tang B Z. J. Phys. Chem. C, 2010, 114(13): 6090. |
| [13] | Hirata S. Adv. Opt. Mater., 2017, 5(17): 1700116. |
| [14] | Lower S K, El-Sayed M A. Chem. Rev., 1966, 66(2): 199. |
| [15] | Modern Molecular Photochemistry. Eds.: Turro N. J, University science books, 1991. |
| [16] | Zhang G Q, Palmer G M, Dewhirst M W, Fraser C L. Nat. Mater., 2009, 8(9): 747. |
| [17] | Deng Y C, Li P, Jiang H Y, Ji X, Li H R. J. Mater. Chem. C, 2019, 7(43): 13640. |
| [18] | Han Z C, Li P, Deng Y C, Li H R. Chem. Eng. J., 2021, 415: 128999. |
| [19] | Jiang K, Hu S Z, Wang Y C, Li Z J, Lin H W. Small, 2020, 16(31): 2001909. |
| [20] | Sun Y Q, Liu S T, Sun L Y, Wu S S, Hu G Q, Pang X L, Smith A T, Hu C F, Zeng S S, Wang W X, Liu Y L, Zheng M T. Nat. Commun., 2020, 11: 5591. |
| [21] | Tan J, Li Q J, Meng S, Li Y C, Yang J, Ye Y X, Tang Z K, Qu S N, Ren X D. Adv. Mater., 2021, 33(16): 2006781. |
| [22] | Zhou Z J, Ushakova E V, Liu E S, Bao X, Li D, Zhou D, Tan Z N, Qu S N, Rogach A L. Nanoscale, 2020, 12(20): 10987. |
| [23] | Bao X, Ushakova E V, Liu E S, Zhou Z J, Li D, Zhou D, Qu S N, Rogach A L. Nanoscale, 2019, 11(30): 14250. |
| [24] | Zhao B, Tan Z A. Adv. Sci., 2021, 8(7): 2001977. |
| [25] | Zhu S J, Song Y B, Wang J, Wan H, Zhang Y, Ning Y, Yang B. Nano Today, 2017, 13: 10. |
| [26] | Zhu S J, Song Y B, Zhao X H, Shao J R, Zhang J H, Yang B. Nano Res., 2015, 8(2): 355. |
| [27] | Zhu S J, Song Y B, Shao J R, Zhao X H, Yang B. Angew. Chem. Int. Ed., 2015, 54(49): 14626. |
| [28] | Jiang K, Gao X L, Feng X Y, Wang Y H, Li Z J, Lin H W. Angew. Chem. Int. Ed., 2020, 59: 1263. |
| [29] | Jiang K, Wang Y C, Lin C J, Zheng L C, Du J R, Zhuang Y X, Xie R J, Li Z J, Lin H W. Light. Sci. Appl., 2022, 11: 80. |
| [30] | Mo L Q, Liu H, Liu Z M, Xu X K, Lei B F, Zhuang J L, Liu Y L, Hu C F. Adv. Opt. Mater., 2022, 10(10): 2102666. |
| [31] | Liang Y C, Cao Q, Liu K K, Peng X Y, Sui L Z, Wang S P, Song S Y, Wu X Y, Zhao W B, Deng Y, Lou Q, Dong L, Shan C X. ACS Nano, 2021, 15(10): 16242. |
| [32] | Dong X W, Wei L M, Su Y J, Li Z L, Geng H J, Yang C, Zhang Y F. J. Mater. Chem. C, 2015, 3(12): 2798. |
| [33] | Li Q J, Zhou M, Yang Q F, Wu Q, Shi J, Gong A H, Yang M Y. Chem. Mater., 2016, 28(22): 8221. |
| [34] | Liu H Z, Wang F, Wang Y P, Mei J J, Zhao D X. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2017, 9(21): 18248. |
| [35] | Liu J C, Wang N, Yu Y, Yan Y, Zhang H Y, Li J Y, Yu J H. Sci. Adv., 2017, 3(5): 1603171. |
| [36] | Jiang K, Wang Y H, Cai C Z, Lin H W. Adv. Mater., 2018, 30(26): 1800783. |
| [37] | Tao S Y, Lu S Y, Geng Y J, Zhu S J, Redfern S A T, Song Y B, Feng tanglue, Xu W Q, Yang B. Angew. Chem. Int. Ed., 2018, 57(9): 2393. |
| [38] | Long P, Feng Y Y, Cao C, Li Y, Han J K, Li S W, Peng C, Li Z Y, Feng W. Adv. Funct. Mater., 2018, 28(37): 1870263. |
| [39] | Wang F, Xie Z, Zhang H, Liu C Y, Zhang Y G. Adv. Funct. Mater., 2011, 21(6): 1027. |
| [40] | Zhu R H, Jing W, Zhu J. Principle and application of room temperature phosphorescence analysis. Beijing: Science Press, 1991, 1. |
| [40] | (朱若华, 金伟军. 室温磷光分析法原理与应用. 北京: 科学出版社, 1991, 1.). |
| [41] | Ma Q Q, Wang J, Li Z H, Lv X B, Liang L, Yuan Q. Small, 2019, 15(32): 1804969. |
| [42] | Sun S K, Wang H F, Yan X P. Acc. Chem. Res., 2018, 51(5): 1131. |
| [43] | Wang Y S, Gao H Q, Yang J, Fang M M, Ding D, Tang B Z, Li Z. Adv. Mater., 2021, 33(18): 2007811. |
| [44] | Yang J H, Zhang Y H, Wu X H, Dai W B, Chen D, Shi J B, Tong B, Peng Q, Xie H Y, Cai Z X, Dong Y P, Zhang X. Nat. Commun., 2021, 12: 4883. |
| [45] | Deng Y H, Zhao D X, Chen X, Wang F, Song H, Shen D Z. Chem. Commun., 2013, 49(51): 5751. |
| [46] | Wang W, Li Y M, Cheng L, Cao Z Q, Liu W G. J. Mater. Chem. B, 2014, 2(1): 46. |
| [47] | Jiang K, Wang Y H, Cai C Z, Lin H W. Chem. Mater., 2017, 29(11): 4866. |
| [48] | Gao Y F, Zhang H L, Jiao Y, Lu W J, Liu Y, Han H, Gong X J, Shuang S M, Dong C. Chem. Mater., 2019, 31(19): 7979. |
| [49] | Wang C, Chen Y Y, Xu Y L, Ran G X, He Y M, Song Q J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020, 12(9): 10791. |
| [50] | Wang J, Sun X B, Pan W, Wang J P. Microchem. J., 2022, 178: 107408. |
| [51] | Feng tanglue, Zhu S J, Zeng Q S, Lu S Y, Tao S Y, Liu J J, Yang B. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10(15): 12262. |
| [52] | Li Q J, Zhou M, Yang M Y, Yang Q F, Zhang Z X, Shi J. Nat. Commun., 2018, 9: 734. |
| [53] | Wang C, Chen Y Y, Hu T T, Chang Y, Ran G X, Wang M, Song Q J. Nanoscale, 2019, 11(24): 11967. |
| [54] | Li W, Wu S S, Xu X K, Zhuang J L, Zhang H R, Zhang X J, Hu C F, Lei B F, Kaminski C F, Liu Y L. Chem. Mater., 2019, 31(23): 9887. |
| [55] | Jia J, Lu W J, Gao Y F, Li L, Dong C, Shuang S M. Talanta, 2021, 231: 122350. |
| [56] | St?ber W, Fink A, Bohn E. J. Colloid Interface Sci., 1968, 26(1): 62. |
| [57] | Arriagada F J, Osseo-Asare K. J. Colloid Interface Sci., 1999, 211(2): 210. |
| [58] | Li C Y, Duan T, Yang Y S. Mater. Rev., 2009, 23(S1): 151. |
| [58] | (李朝毅, 段涛, 杨玉山. 材料导报, 2009, 23(S1): 151.). |
| [59] | Ma Y, Chen H S, Zhang W L, Wang J L. Chemistry, 2013, 76(4): 364. |
| [59] | (马勇, 陈宏书, 张五龙, 王结良. 化学通报, 2013, 76(4): 364.). |
| [60] | Wang F Y, Peng Q Q, Hu J, Hu X, Peng H Q, Li L, Xiao D, Zheng B Z, Du J. New J. Chem., 2019, 43(31): 12410. |
| [61] | Zhou T Y, Wang Q, Li H, Wang Y. J. Mol. Sci., 2021(6): 501. |
| [61] | (周天越, 王权, 李皓, 王耀. 分子科学学报, 2021, 37(06): 501.). |
| [62] | Hao C X, Bai Y F, Chen Z Z, Geng F S, Qin J, Zhou T, Feng F. Dyes Pigments, 2022, 197: 109890. |
| [63] | Hao C X, Bai Y F, Zhao L, Bao Y Y, Bian J N, Xu H, Zhou T, Feng F. Dyes Pigments, 2022, 198: 109955. |
| [64] | Jiang K, Zhang L, Lu J F, Xu C X, Cai C Z, Lin H W. Angew. Chem. Int. Ed., 2016, 55(25): 7231. |
| [65] | Wu X Y, Ma C H, Liu J C, Liu Y S, Luo S, Xu M C, Wu P, Li W, Liu S X. ACS Sustainable Chem. Eng., 2019, 7(23): 18801. |
| [66] | Li Q J, Zhou M, Yang M Y, Yang Q F, Zhang Z X, Shi J. Nat. Commun., 2018, 9: 734. |
| [67] | Zheng Y, Zhou Q, Yang Y, Chen X H, Wang C, Zheng X, Gao L, Yang C L. Small, 2022, 18(19): 2201223. |
| [68] | Sánchez-Barragán I, Costa-Fernández J M, Sanz-Medel A, Valledor M, Campo J C. Trac Trends Anal. Chem., 2006, 25(10): 958. |
| [69] | Kuijt J, Ariese F, Brinkman U A T, Gooijer C. Anal. Chim. Acta, 2003, 488(2): 135. |
| [70] | Wang H F, He Y, Ji T R, Yan X P. Anal. Chem., 2009, 81(4): 1615. |
| [71] | He Y, Wang H F, Yan X P. Anal. Chem., 2008, 80(10): 3832. |
| [72] | Tan L, Kang C C, Xu S Y, Tang Y W. Biosens. Bioelectron., 2013, 48: 216. |
| [73] | Lu C S, Su Q, Yang X M. Nanoscale, 2019, 11(34): 16036. |
| [74] | Fu M, Feng Z Y, Wang J, Zhu Y, Gan L L, Yang X M. Appl. Surf. Sci., 2022, 571: 151298. |
| [75] | Feng Z Y, Wang J C, Chen X, Liu J, Zhu Y, Yang X M. Colloids Surf. B Biointerfaces, 2022, 210: 112236. |
| [76] | Su Q, Gan L L, Zhu Y, Yang X M. Sens. Actuat. B Chem., 2021, 335: 129715. |
| [77] | Baker S N, Baker G A. Angew. Chem., Int. Ed., 2010, 49: 6726. |
| [78] | Xu X Y, Ray R, Gu Y L, Ploehn H J, Gearheart L, Raker K, Scrivens W A. J. Am. Chem. Soc., 2004, 126(40): 12736. |
| [79] | Li H T, Kang Z H, Liu Y, Lee S T. J. Mater. Chem., 2012, 22(46): 24230. |
| [80] | Cao L, Wang X, Meziani M J, Lu F S, Wang H F, Luo P G, Lin Y, Harruff B A, Veca L M, Murray D, Xie S Y, Sun Y P. J. Am. Chem. Soc., 2007, 129(37): 11318. |
| [81] | Zhai X Y, Zhang P, Liu C J, Bai T, Li W C, Dai L M, Liu W G. Chem. Commun., 2012, 48(64): 7955. |
| [82] | Tao H Q, Yang K, Ma Z, Wan J M, Zhang Y J, Kang Z H, Liu Z. Small, 2012, 8(2): 281. |
| [83] | Yang S T, Cao L, Luo P G, Lu F S, Wang X, Wang H F, Meziani M J, Liu Y F, Qi G, Sun Y P. J. Am. Chem. Soc., 2009, 131(32): 11308. |
| [84] | Wang Q L, Huang X X, Long Y J, Wang X L, Zhang H J, Zhu R, Liang L P, Teng P, Zheng H Z. Carbon, 2013, 59: 192. |
| [85] | Liu C J, Zhang P, Zhai X Y, Tian F, Li W C, Yang J H, Liu Y, Wang H B, Wang W, Liu W G. Biomaterials, 2012, 33(13): 3604. |
| [86] | Liang Y C, Gou S S, Liu K K, Wu W J, Guo C Z, Lu S Y, Zang J H, Wu X Y, Lou Q, Dong L, Gao Y F, Shan C X. Nano Today, 2020, 34: 100900. |
| [87] | Zhang J Y, Lu X M, Tang D D, Wu S H, Hou X D, Liu J W, Wu P. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10(47): 40808. |
| [88] | Miao W F, Zou W S, Zhao Q C, Wang Y Q, Chen X, Wu S B, Liu Z M, Xu T W. J. Membr. Sci., 2021, 639: 119754. |
| [89] | Jiang K, Sun S, Zhang L, Lu Y, Wu A G, Cai C Z, Lin H W. Angew. Chem. Int. Ed., 2015, 54(18): 5360. |
| [90] | Kang C Y, Tao S Y, Yang F, Yang B. Aggregate, 2022, 3(2): e169. |
| [91] | Wu T Y, Huang J B, Yan Y. Cell Rep. Phys. Sci., 2022, 3(2): 100771. |
| [92] | Wang J F, Li A S, Li Z. Prog. Chem., 2022(3): 487. |
| [92] | (王金凤, 李爱森, 李振. 化学进展, 2022(3): 487.). |
| [93] | Song S Y, Liu K K, Cao Q, Mao X, Zhao W B, Wang Y, Liang Y C, Zang J H, Lou Q, Dong L, Shan C X. Light. Sci. Appl., 2022, 11: 146. |
| [94] | Yang X, Ai L, Yu J K, Waterhouse G I N, Sui L Z, Ding J, Zhang B W, Yong X, Lu S Y. Sci. Bull., 2022, 67(14): 1450. |
浙江省自然科学基金(LY20B050003)
宁波市3315创新团队项目(2019A-14-C)
/
| 〈 |
|
〉 |