PM2.5中二次硫酸盐和硝酸盐生成机制
Formation Mechanisms of Secondary Sulfate and Nitrate in PM2.5
二次无机硫酸盐和硝酸盐是PM2.5的关键化学组分,对区域霾污染的形成有十分重要的作用。厘清两者的生成机制对于消除PM2.5污染至关重要。二次硫酸盐和硝酸盐的生成机理十分复杂,包括气相、液相和非均相等多种反应。最近的实验和观测研究揭示了SO2和NO2生成硫酸盐和硝酸盐的新机理和详细的反应动力学,其被用于空气质量模型后可有效提升数值模式对硫酸盐和硝酸盐的时空分布特征及生成过程的模拟。本文系统总结了PM2.5中二次硫酸盐和硝酸盐生成机制的最新进展,重点阐述了SO2和NO2氧化生成硫酸盐和硝酸盐的重要反应途径的机理和反应动力学结果,讨论了影响SO2和NO2氧化速率的因素以及在表征反应动力学时出现的重大实验挑战,同时探讨了硝酸盐对氮氧化物(NOx)、挥发性有机物(VOCs)、氨(NH3)减排的敏感性。最后,对未来研究发展方向提出了建议。
Secondary inorganic sulfate and nitrate, as the key chemical components of PM2.5, play important roles in the formation of severe regional haze events. The deteriorating sulfate and nitrate pollution has brought more serious challenges to the continuous improvement of air quality. Thus, elucidating the formation pathways and key factors of controlling the formation of inorganic sulfate and nitrate is crucial to eliminate PM2.5 pollution in the atmosphere. The formation of sulfate and nitrate involves complex chemical reactions, including gas- and aqueous-phase reactions and multi-phase reactions. Recent experimental and filed studies have revealed new reaction mechanisms and detailed reaction kinetics for the oxidation of SO2 and NO2 to form sulfate and nitrate. Merging new formation pathways of sulfate and nitrate with updating reaction kinetics based on laboratory measurements and field observations, air quality model performance is effectively improved to capture the spatial-temporal variations of sulfate and nitrate and identify their chemical formation pathways. This review provides a synthetic synopsis of recent advances in the fundamental mechanisms of sulfate and nitrate formation. In particular, the mechanisms and reaction kinetic results for a series of individual reaction pathways of current interest for the SO2 and NO2 oxidation are emphasized. The key factors affecting the SO2 and NO2 oxidation rates and significant challenges in laboratory studies of characterizing the reaction kinetics are also discussed. In addition, the sensitivity of nitrate to emission reductions of nitrogen oxides (NOx), volatile organic compounds (VOCs) and ammonia (NH3) is investigated. Finally, suggestions are put forward for the future research directions to improve the understanding of sulfate and nitrate formation.
1 Introduction
2 Mechanism of particulate sulfate formation
2.1 Gas-phase oxidation
2.2 Aqueous-phase oxidation
2.3 Heterogeneous oxidation
2.4 Multiphase photochemical oxidation
3 Mechanism of particulate nitrate formation
3.1 HNO3formation
3.2 HNO3-NO3- partitioning
4 Conclusion and outlook
硝酸盐 / 硫酸盐 / 生成机制 / 气溶胶液态水含量 / 气溶胶酸度
nitrate / sulfate / formation mechanism / aerosol liquid water content / aerosol acidity
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [92] |
|
| [93] |
|
| [94] |
|
| [95] |
|
| [96] |
|
| [97] |
|
| [98] |
|
| [99] |
|
| [100] |
|
| [101] |
|
| [102] |
|
| [103] |
|
| [104] |
|
| [105] |
|
| [106] |
|
| [107] |
|
| [108] |
|
| [109] |
|
| [110] |
|
| [111] |
|
| [112] |
|
| [113] |
|
| [114] |
|
| [115] |
|
| [116] |
|
| [117] |
|
| [118] |
|
| [119] |
|
| [120] |
|
| [121] |
|
| [122] |
|
| [123] |
|
| [124] |
|
| [125] |
|
| [126] |
|
| [127] |
|
| [128] |
|
| [129] |
|
| [130] |
|
| [131] |
|
| [132] |
|
| [133] |
|
| [134] |
|
| [135] |
|
| [136] |
|
| [137] |
|
| [138] |
|
| [139] |
|
| [140] |
|
| [141] |
|
| [142] |
|
| [143] |
|
| [144] |
|
| [145] |
|
| [146] |
|
| [147] |
|
| [148] |
|
| [149] |
|
| [150] |
|
| [151] |
|
| [152] |
|
| [153] |
(王海潮, 唐明金, 谭照峰, 彭超, 陆克定. 化学进展, 2020, 32(10): 1535.). |
| [154] |
|
| [155] |
|
| [156] |
|
| [157] |
|
| [158] |
|
| [159] |
|
| [160] |
|
| [161] |
|
| [162] |
|
| [163] |
|
| [164] |
|
| [165] |
|
| [166] |
|
| [167] |
|
| [168] |
|
| [169] |
|
| [170] |
|
| [171] |
|
| [172] |
|
| [173] |
|
| [174] |
|
| [175] |
|
| [176] |
|
| [177] |
|
| [178] |
|
| [179] |
|
| [180] |
|
| [181] |
|
| [1] | Zhang Q, Zheng Y X, Tong D, Shao M, Wang S X, Zhang Y H, Xu X D, Wang J N, He H, Liu W Q, Ding Y H, Lei Y, Li J H, Wang Z F, Zhang X Y, Wang Y S, Cheng J, Liu Y, Shi Q R, Yan L, Geng G N, Hong C P, Li M, Liu F, Zheng B, Cao J J, Ding A J, Gao J, Fu Q Y, Huo J T, Liu B X, Liu Z R, Yang F M, He K B, Hao J M. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2019, 116(49): 24463. |
| [2] | Fuzzi S, Baltensperger U, Carslaw K, Decesari S, Denier Van Der Gon H, Facchini M C, Fowler D, Koren I, Langford B, Lohmann U, Nemitz E, Pandis S, Riipinen I, Rudich Y, Schaap M, Slowik J G, Spracklen D V, Vignati E, Wild M, Williams M, Gilardoni S. Atmos. Chem. Phys., 2015, 15(14): 8217. |
| [3] | Wang Y, Zhang R Y, Saravanan R. Nat. Commun., 2014, 5: 3098. |
| [4] | Zheng B, Zhang Q, Zhang Y, He K B, Wang K, Zheng G J, Duan F K, Ma Y L, Kimoto T. Atmos. Chem. Phys., 2015, 15(4): 2031. |
| [5] | Wang J D, Zhao B, Wang S X, Yang F M, Xing J, Morawska L, Ding A J, Kulmala M, Kerminen V M, Kujansuu J, Wang Z F, Ding D, Zhang X Y, Wang H B, Tian M, Pet?j? T, Jiang J K, Hao J M. Sci. Total Environ., 2017, 584/585: 426. |
| [6] | Wen L, Xue L K, Wang X F, Xu C H, Chen T S, Yang L X, Wang T, Zhang Q Z, Wang W X. Atmos. Chem. Phys., 2018, 18(15): 11261. |
| [7] | Li H Y, Zhang Q, Zheng B, Chen C R, Wu N N, Guo H Y, Zhang Y X, Zheng Y X, Li X, He K B. Atmos. Chem. Phys., 2018, 18(8): 5293. |
| [8] | Cheng Y F, Zheng G J, Wei C, Mu Q, Zheng B, Wang Z B, Gao M, Zhang Q, He K B, Carmichael G, P?schl U, Su H. Sci. Adv., 2016, 2(12): e1601530. |
| [9] | Quan J N, Liu Q, Li X, Gao Y, Jia X C, Sheng J J, Liu Y G. Atmos. Environ., 2015, 122: 306. |
| [10] | Zhang R Y, Wang G H, Guo S, Zamora M L, Ying Q, Lin Y, Wang W G, Hu M, Wang Y. Chem. Rev., 2015, 115(10): 3803. |
| [11] | Xie X D, Hu J L, Qin M M, Guo S, Hu M, Wang H L, Lou S R, Li J Y, Sun J J, Li X, Sheng L, Zhu J L, Chen G Y, Yin J J, Fu W X, Huang C, Zhang Y H. Environ. Int., 2022, 166: 107369. |
| [12] | Zang H, Zhao Y, Huo J T, Zhao Q B, Fu Q Y, Duan Y S, Shao J Y, Huang C, An J Y, Xue L K, Li Z Y, Li C X, Xiao H Y. Atmos. Chem. Phys., 2022, 22(7): 4355. |
| [13] | Yang J R, Wang S B, Zhang R Q, Yin S S. Environ. Pollut., 2022, 296: 118716. |
| [14] | Tham Y J, Wang Z, Li Q Y, Wang W H, Wang X F, Lu K D, Ma N, Yan C, Kecorius S, Wiedensohler A, Zhang Y H, Wang T. Atmos. Chem. Phys., 2018, 18(17): 13155. |
| [15] | Seinfeld J H, Pandis S N. Atmospheric Chemistry and Physics: from Air Pollution to Climate Change. 3rd. ed. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons, 2016. |
| [16] | Zhang D, Zhang R Y. Environ. Sci. Technol., 2005, 39(15): 5722. |
| [17] | Rodhe H, Crutzen P, Vanderpol A. Tellus, 1981, 33(2): 132. |
| [18] | Faloona I. Atmos. Environ., 2009, 43(18): 2841. |
| [19] | Zheng G J, Duan F K, Su H, Ma Y L, Cheng Y, Zheng B, Zhang Q, Huang T, Kimoto T, Chang D, P?schl U, Cheng Y F, He K B. Atmos. Chem. Phys., 2015, 15(6): 2969. |
| [20] | Sarwar G, Simon H, Fahey K, Mathur R, Goliff W S, Stockwell W R. Atmos. Environ., 2014, 85: 204. |
| [21] | Sarwar G, Fahey K, Kwok R, Gilliam R C, Roselle S J, Mathur R, Xue J, Yu J Z, Carter W P L. Atmos. Environ., 2013, 68: 186. |
| [22] | Mauldin R L, Berndt T, Sipil? M, Paasonen P, Pet?j? T, Kim S, Kurtén T, Stratmann F, Kerminen V M, Kulmala M. Nature, 2012, 488(7410): 193. |
| [23] | Welz O, Savee J D, Osborn D L, Vasu S S, Percival C J, Shallcross D E, Taatjes C A. Science, 2012, 335(6065): 204. |
| [24] | Boy M, Mogensen D, Smolander S, Zhou L, Nieminen T, Paasonen P, Plass-Dülmer C, Sipil? M, Pet?j? T, Mauldin L, Berresheim H, Kulmala M. Atmos. Chem. Phys., 2013, 13(7): 3865. |
| [25] | Liu L, Bei N F, Wu J R, Liu S X, Zhou J M, Li X, Yang Q C, Feng T, Cao J J, Tie X X, Li G H. Atmos. Chem. Phys., 2019, 19(21): 13341. |
| [26] | Huang H L, Chao W, Lin J J M. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2015, 112(35): 10857. |
| [27] | Sipil? M, Jokinen T, Berndt T, Richters S, Makkonen R, Donahue N M, Mauldin R L, Kurtén T, Paasonen P, Sarnela N, Ehn M, Junninen H, Rissanen M P, Thornton J, Stratmann F, Herrmann H, Worsnop D R, Kulmala M, Kerminen V M, Pet?j? T. Atmos. Chem. Phys., 2014, 14(22): 12143. |
| [28] | Wang Y X, Zhang Q Q, Jiang J K, Zhou W, Wang B Y, He K B, Duan F K, Zhang Q, Philip S, Xie Y Y. J. Geophys. Res. Atmos., 2014, 119(17): 10425. |
| [29] | Wang G H, Zhang R Y, Gomez M E, Yang L X, Levy Zamora M, Hu M, Lin Y, Peng J F, Guo S, Meng J J, Li J J, Cheng C L, Hu T F, Ren Y Q, Wang Y S, Gao J, Cao J J, An Z S, Zhou W J, Li G H, Wang J Y, Tian P F, Marrero-Ortiz W, Secrest J, Du Z F, Zheng J, Shang D J, Zeng L M, Shao M, Wang W G, Huang Y, Wang Y, Zhu Y J, Li Y X, Hu J X, Pan B W, Cai L, Cheng Y T, Ji Y M, Zhang F, Rosenfeld D, Liss P S, Duce R A, Kolb C E, Molina M J. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2016, 113(48): 13630. |
| [30] | Weber R J, Guo H Y, Russell A G, Nenes A. Nat. Geosci., 2016, 9(4): 282. |
| [31] | Maa? F, Elias H, Wannowius K J. Atmos. Environ., 1999, 33(27): 4413. |
| [32] | Ye C, Chen H, Hoffmann E H, Mettke P, Tilgner A, He L, Mutzel A, Brüggemann M, Poulain L, Schaefer T, Heinold B, Ma Z B, Liu P F, Xue C Y, Zhao X X, Zhang C L, Zhang F, Sun H, Li Q, Wang L, Yang X, Wang J H, Liu C, Xing C Z, Mu Y J, Chen J M, Herrmann H. Environ. Sci. Technol., 2021, 55(12): 7818. |
| [33] | Liu T Y, Clegg S L, Abbatt J P D. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2020, 117(3): 1354. |
| [34] | Kahan T F, Ardura D, Donaldson D J. J. Phys. Chem. A, 2010, 114(5): 2164. |
| [35] | Fang Y H, Ye C X, Wang J X, Wu Y S, Hu M, Lin W L, Xu F F, Zhu T. Atmos. Chem. Phys., 2019, 19(19): 12295. |
| [36] | Sievering H. J. Geophys. Res., 2004, 109(D19): D19317. |
| [37] | Zhang S, Li D P, Ge S S, Liu S J, Wu C, Wang Y Q, Chen Y B, Lv S J, Wang F L, Meng J J, Wang G H. Sci. Total Environ., 2021, 772: 144897. |
| [38] | Liu T Y, Chan A W H, Abbatt J P D. Environ. Sci. Technol., 2021, 55(8): 4227. |
| [39] | Liu T Y, Abbatt J P D. Nat. Chem., 2021, 13(12): 1173. |
| [40] | Xue J, Yu X, Yuan Z B, Griffith S M, Lau A K H, Seinfeld J H, Yu J Z. Nat. Geosci., 2019, 12(12): 977. |
| [41] | Li L J, Hoffmann M R, Colussi A J. Environ. Sci. Technol., 2018, 52(5): 2686. |
| [42] | Guo S, Hu M, Zamora M L, Peng J F, Shang D J, Zheng J, Du Z F, Wu Z J, Shao M, Zeng L M, Molina M J, Zhang R Y. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2014, 111(49): 17373. |
| [43] | Herrmann H, Schaefer T, Tilgner A, Styler S A, Weller C, Teich M, Otto T. Chem. Rev., 2015, 115(10): 4259. |
| [44] | Chen T Z, Chu B W, Ge Y L, Zhang S P, Ma Q X, He H, Li S M. Environ. Pollut., 2019, 252: 236. |
| [45] | Tur?i? J, Berner A, Podkraj?ek B, Grgi? I. Atmos. Environ., 2004, 38(18): 2789. |
| [46] | Zheng G J, Su H, Wang S W, Andreae M O, P?schl U, Cheng Y F. Science, 2020, 369(6509): 1374. |
| [47] | Ge S S, Wang G H, Zhang S, Li D P, Xie Y N, Wu C, Yuan Q, Chen J M, Zhang H L. Environ. Sci. Technol., 2019, 53(24): 14339. |
| [48] | Clifton C L, Altstein N, Huie R E. Environ. Sci. Technol., 1988, 22(5): 586. |
| [49] | Guo H Y, Weber R J, Nenes A. Sci. Rep., 2017, 7: 12109. |
| [50] | Liu M X, Song Y, Zhou T, Xu Z Y, Yan C Q, Zheng M, Wu Z J, Hu M, Wu Y S, Zhu T. Geophys. Res. Lett., 2017, 44(10): 5213. |
| [51] | Wang G H, Zhang F, Peng J F, Duan L, Ji Y M, Marrero-Ortiz W, Wang J Y, Li J J, Wu C, Cao C, Wang Y, Zheng J, Secrest J, Li Y X, Wang Y Y, Li H, Li N, Zhang R Y. Atmos. Chem. Phys., 2018, 18(14): 10123. |
| [52] | Rindelaub J D, Craig R L, Nandy L, Bondy A L, Dutcher C S, Shepson P B, Ault A P. J. Phys. Chem. A, 2016, 120(6): 911. |
| [53] | Craig R L, Nandy L, Axson J L, Dutcher C S, Ault A P. J. Phys. Chem. A, 2017, 121(30): 5690. |
| [54] | Wei H R, Vejerano E P, Leng W N, Huang Q S, Willner M R, Marr L C, Vikesland P J. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2018, 115(28): 7272. |
| [55] | Song Q P, Osada K. Atmos. Environ., 2021, 261: 118605. |
| [56] | Kerminen V M, Hillamo R, Teinil? K, Pakkanen T, Allegrini I, Sparapani R. Atmos. Environ., 2001, 35(31): 5255. |
| [57] | Metzger S, Mihalopoulos N, Lelieveld J. Atmos. Chem. Phys., 2006, 6(9): 2549. |
| [58] | Shi G L, Xu J, Peng X, Xiao Z M, Chen K, Tian Y Z, Guan X B, Feng Y C, Yu H F, Nenes A, Russell A G. Environ. Sci. Technol., 2017, 51(8): 4289. |
| [59] | Zhang T, Cao J J, Tie X X, Shen Z X, Liu S X, Ding H, Han Y M, Wang G H, Ho K F, Qiang J, Li W T. Atmos. Res., 2011, 102(1/2): 110. |
| [60] | Hennigan C J, Izumi J, Sullivan A P, Weber R J, Nenes A. Atmos. Chem. Phys., 2015, 15(5): 2775. |
| [61] | Trebs I, Metzger S, Meixner F X, Helas G, Hoffer A, Rudich Y, Falkovich A H, Moura M A L, Artaxo P, Slanina J, Andreae M O. J. Geophys. Res., 2005, 110(D7): D07303. |
| [62] | Song S J, Gao M, Xu W Q, Shao J Y, Shi G L, Wang S X, Wang Y X, Sun Y L, McElroy M B. Atmos. Chem. Phys., 2018, 18(10): 7423. |
| [63] | Qiu C, Zhang R Y. Phys. Chem. Chem. Phys., 2013, 15(16): 5738. |
| [64] | Lee Y N, Schwartz S E. Fourth International Conference on Precipitation Scavenging, Dry Deposition, and Resuspension, Santa Monica, California, 1982. |
| [65] | Angle K J, Neal E E, Grassian V H. Environ. Sci. Technol., 2021, 55(15): 10291. |
| [66] | Tao W, Su H, Zheng G J, Wang J D, Wei C, Liu L X, Ma N, Li M, Zhang Q, P?schl U, Cheng Y F. Atmos. Chem. Phys., 2020, 20(20): 11729. |
| [67] | Harris E, Sinha B, van Pinxteren D, Tilgner A, Fomba K W, Schneider J, Roth A, Gnauk T, Fahlbusch B, Mertes S, Lee T, Collett J, Foley S, Borrmann S, Hoppe P, Herrmann H. Science, 2013, 340(6133): 727. |
| [68] | Alexander B, Park R J, Jacob D J, Gong S L. J. Geophys. Res., 2009, 114(D2): D02309. |
| [69] | Li J, Zhang Y L, Cao F, Zhang W Q, Fan M Y, Lee X H, Michalski G. Environ. Sci. Technol., 2020, 54(5): 2626. |
| [70] | Shao J Y, Chen Q J, Wang Y X, Lu X, He P Z, Sun Y L, Shah V, Martin R V, Philip S, Song S J, Zhao Y, Xie Z Q, Zhang L, Alexander B. Atmos. Chem. Phys., 2019, 19(9): 6107. |
| [71] | Yue F G, He P Z, Chi X Y, Wang L Q, Yu X W, Zhang P F, Xie Z Q. Atmos. Pollut. Res., 2020, 11(8): 1351. |
| [72] | Chen Q J, Geng L, Schmidt J A, Xie Z Q, Kang H, Dachs J, Cole-Dai J, Schauer A J, Camp M G, Alexander B. Atmos. Chem. Phys., 2016, 16(17): 11433. |
| [73] | Yiin B S, Margerum D W. Inorg. Chem., 1988, 27(10): 1670. |
| [74] | Xia M, Peng X, Wang W H, Yu C, Sun P, Li Y Y, Liu Y L, Xu Z N, Wang Z, Xu Z, Nie W, Ding A J, Wang T. Atmos. Chem. Phys., 2020, 20(10): 6147. |
| [75] | Zhang F, Wang Y, Peng J F, Chen L, Sun Y L, Duan L, Ge X L, Li Y X, Zhao J Y, Liu C, Zhang X C, Zhang G, Pan Y P, Wang Y S, Zhang A L, Ji Y M, Wang G H, Hu M, Molina M J, Zhang R Y. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2020, 117(8): 3960. |
| [76] | He H, Wang Y S, Ma Q X, Ma J Z, Chu B W, Ji D S, Tang G Q, Liu C, Zhang H X, Hao J M. Sci. Rep., 2014, 4: 4172. |
| [77] | Xie Y N, Ding A J, Nie W, Mao H T, Qi X M, Huang X, Xu Z, Kerminen V M, Pet?j? T, Chi X G, Virkkula A, Boy M, Xue L K, Guo J, Sun J N, Yang X Q, Kulmala M, Fu C B. J. Geophys. Res. Atmos., 2015, 120(24): 12679. |
| [78] | Liu C, Ma Q X, Liu Y C, Ma J Z, He H. Phys. Chem. Chem. Phys., 2012, 14(5): 1668. |
| [79] | Zhao Y, Liu Y C, Ma J Z, Ma Q X, He H. Atmos. Environ., 2017, 152: 465. |
| [80] | Yu T, Zhao D F, Song X J, Zhu T. Atmos. Chem. Phys., 2018, 18(9): 6679. |
| [81] | Yang W W, Ma Q X, Liu Y C, Ma J Z, Chu B W, Wang L, He H. J. Phys. Chem. A, 2018, 122(30): 6311. |
| [82] | Zhang S P, Xing J, Sarwar G, Ge Y L, He H, Duan F K, Zhao Y, He K B, Zhu L D, Chu B W. Atmos. Environ., 2019, 208: 133. |
| [83] | Zhao D F, Song X J, Zhu T, Zhang Z F, Liu Y J, Shang J. Atmos. Chem. Phys., 2018, 18(4): 2481. |
| [84] | Brodzinsky R, Chang S G, Markowitz S S, Novakov T. J. Phys. Chem., 1980, 84(25): 3354. |
| [85] | He G Z, Ma J Z, He H. ACS Catal., 2018, 8(5): 3825. |
| [86] | He G Z, He H. Environ. Sci. Technol., 2020, 54(12): 7070. |
| [87] | Chen Z, Liu P, Wang W G, Cao X, Liu Y X, Zhang Y H, Ge M F. Environ. Sci. Technol., 2022, 56(12): 7637. |
| [88] | Wang W G, Liu M Y, Wang T T, Song Y, Zhou L, Cao J J, Hu J N, Tang G G, Chen Z, Li Z J, Xu Z Y, Peng C, Lian C F, Chen Y, Pan Y P, Zhang Y H, Sun Y L, Li W J, Zhu T, Tian H Z, Ge M F. Nat. Commun., 2021, 12: 1993. |
| [89] | Hung H M, Hoffmann M R. Environ. Sci. Technol., 2015, 49(23): 13768. |
| [90] | Hung H M, Hsu M N, Hoffmann M R. Environ. Sci. Technol., 2018, 52(16): 9079. |
| [91] | Wang T T, Liu M X, Liu M Y, Song Y, Xu Z Y, Shang F, Huang X, Liao W L, Wang W G, Ge M F, Cao J J, Hu J N, Tang G G, Pan Y P, Hu M, Zhu T. Environ. Sci. Technol., 2022, 56(12): 7771. |
| [92] | Zhang R F, Gen M S, Huang D D, Li Y J, Chan C K. Environ. Sci. Technol., 2020, 54(7): 3831. |
| [93] | Zheng H T, Song S J, Sarwar G, Gen M S, Wang S X, Ding D, Chang X, Zhang S P, Xing J, Sun Y L, Ji D S, Chan C K, Gao J, McElroy M B. Environ. Sci. Technol. Lett., 2020, 7(9): 632. |
| [94] | Gen M S, Zhang R F, Huang Dan Dan, Li Y J, Chan C K. Environ. Sci. Technol. Lett., 2019, 6(2): 86. |
| [95] | Gen M S, Zhang R F, Li Y J, Chan C K. Environ. Sci. Technol., 2020, 54(16): 9862. |
| [96] | Wang X K, Gemayel R, Hayeck N, Perrier S, Charbonnel N, Xu C H, Chen H, Zhu C, Zhang L W, Wang L, Nizkorodov S A, Wang X M, Wang Z, Wang T, Mellouki A, Riva M, Chen J M, George C. Environ. Sci. Technol., 2020, 54(6): 3114. |
| [97] | Yu Z C, Jang M. Atmos. Chem. Phys., 2018, 18(19): 14609. |
| [98] | Romer P S, Wooldridge P J, Crounse J D, Kim M J, Wennberg P O, Dibb J E, Scheuer E, Blake D R, Meinardi S, Brosius A L, Thames A B, Miller D O, Brune W H, Hall S R, Ryerson T B, Cohen R C. Environ. Sci. Technol., 2018, 52(23): 13738. |
| [99] | Benedict K B, McFall A S, Anastasio C. Environ. Sci. Technol., 2017, 51(8): 4387. |
| [100] | Ye C X, Zhang N, Gao H L, Zhou X L. Environ. Sci. Technol., 2017, 51(12): 6849. |
| [101] | Wingen L M, Moskun A C, Johnson S N, Thomas J L, Roeselová M, Tobias D J, Kleinman M T, Finlayson-Pitts B J. Phys. Chem. Chem. Phys., 2008, 10(37): 5668. |
| [102] | Richards N K, Wingen L M, Callahan K M, Nishino N, Kleinman M T, Tobias D J, Finlayson-Pitts B J. J. Phys. Chem. A, 2011, 115(23): 5810. |
| [103] | Richards N K, Finlayson-Pitts B J. Environ. Sci. Technol., 2012, 46(19): 10447. |
| [104] | George C, Ammann M, D’Anna B, Donaldson D J, Nizkorodov S A. Chem. Rev., 2015, 115(10): 4218. |
| [105] | Liu Y Y, Wang T, Fang X Z, Deng Y, Cheng H Y, Bacha A U R, Nabi I, Zhang L W. Sci. Total Environ., 2020, 734: 139415. |
| [106] | Park J, Jang M, Yu Z C. Environ. Sci. Technol., 2017, 51(17): 9605. |
| [107] | Park J Y, Jang M. RSC Adv., 2016, 6(63): 58617. |
| [108] | Dupart Y, King S M, Nekat B, Nowak A, Wiedensohler A, Herrmann H, David G, Thomas B, Miffre A, Rairoux P, D’Anna B, George C. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2012, 109(51): 20842. |
| [109] | Ma Q X, Wang L, Chu B W, Ma J Z, He H. J. Phys. Chem. A, 2019, 123(7): 1311. |
| [110] | Chen X R, Wang H C, Lu K D, Li C M, Zhai T Y, Tan Z F, Ma X F, Yang X P, Liu Y H, Chen S Y, Dong H B, Li X, Wu Z J, Hu M, Zeng L M, Zhang Y H. Environ. Sci. Technol., 2020, 54(15): 9243. |
| [111] | Wang H C, Lu K D, Guo S, Wu Z J, Shang D J, Tan Z F, Wang Y J, Le Breton M, Lou S R, Tang M J, Wu Y S, Zhu W F, Zheng J, Zeng L M, Hallquist M, Hu M, Zhang Y H. Atmos. Chem. Phys., 2018, 18(13): 9705. |
| [112] | Brown S S, Dubé W P, Peischl J, Ryerson T B, Atlas E, Warneke C, de Gouw J A, te Lintel Hekkert S, Brock C A, Flocke F, Trainer M, Parrish D D, Feshenfeld F C, Ravishankara A R. J. Geophys. Res., 2011, 116(D24): D23405. |
| [113] | Heintz F, Platt U, Flentje H, Dubois R. J. Geophys. Res., 1996, 101(D17): 22891. |
| [114] | Alexander B, Sherwen T, Holmes C D, Fisher J A, Chen Q J, Evans M J, Kasibhatla P. Atmos. Chem. Phys., 2020, 20(6): 3859. |
| [115] | Alexander B, Hastings M G, Allman D J, Dachs J, Thornton J A, Kunasek S A. Atmos. Chem. Phys., 2009, 9(14): 5043. |
| [116] | Michalski G, Scott Z, Kabiling M, Thiemens M H. Geophys. Res. Lett., 2003, 30(16): 1870. |
| [117] | Wang Y L, Song W, Yang W, Sun X C, Tong Y D, Wang X M, Liu C Q, Bai Z P, Liu X Y. J. Geophys. Res. Atmos., 2019, 124(7): 4174. |
| [118] | Atkinson R. Atmos. Environ., 2000, 34(12/14): 2063. |
| [119] | He P Z, Xie Z Q, Chi X Y, Yu X W, Fan S D, Kang H, Liu C, Zhan H C. Atmos. Chem. Phys., 2018, 18(19): 14465. |
| [120] | Wang H C, Lu K D, Chen X R, Zhu Q D, Chen Q, Guo S, Jiang M Q, Li X, Shang D J, Tan Z F, Wu Y S, Wu Z J, Zou Q, Zheng Y, Zeng L M, Zhu T, Hu M, Zhang Y H. Environ. Sci. Technol. Lett., 2017, 4(10): 416. |
| [121] | Wahner A, Mentel T F, Sohn M. Geophys. Res. Lett., 1998, 25(12): 2169. |
| [122] | Fan M Y, Zhang Y L, Lin Y C, Hong Y H, Zhao Z Y, Xie F, Du W, Cao F, Sun Y L, Fu P Q. Environ. Sci. Technol., 2022, 56(11): 6870. |
| [123] | Bertram T H, Thornton J A. Atmos. Chem. Phys., 2009, 9(21): 8351. |
| [124] | Davis J M, Bhave P V, Foley K M. Atmos. Chem. Phys., 2008, 8(17): 5295. |
| [125] | Gr?ini? G, Bartels-Rausch T, Berkemeier T, Türler A, Ammann M. Atmos. Chem. Phys., 2015, 15(23): 13615. |
| [126] | Griffiths P T, Badger C L, Cox R A, Folkers M, Henk H H, Mentel T F. J. Phys. Chem. A, 2009, 113(17): 5082. |
| [127] | Bertram T H, Thornton J A, Riedel T P, Middlebrook A M, Bahreini R, Bates T S, Quinn P K, Coffman D J. Geophys. Res. Lett., 2009, 36(19): L19803. |
| [128] | Gaston C J, Thornton J A, Ng N L. Atmos. Chem. Phys., 2014, 14: 5693. |
| [129] | Wang Z, Wang W H, Tham Y J, Li Q Y, Wang H, Wen L, Wang X F, Wang T. Atmos. Chem. Phys., 2017, 17(20): 12361. |
| [130] | McDuffie E E, Fibiger D L, Dubé W P, Lopez-Hilfiker F, Lee B H, Thornton J A, Shah V, Jaeglé L, Guo H Y, Weber R J, Michael Reeves J, Weinheimer A J, Schroder J C, Campuzano-Jost P, Jimenez J L, Dibb J E, Veres P, Ebben C, Sparks T L, Wooldridge P J, Cohen R C, Hornbrook R S, Apel E C, Campos T, Hall S R, Ullmann K, Brown S S. J. Geophys. Res. Atmos., 2018, 123(8): 4345. |
| [131] | Yu C, Wang Z, Xia M, Fu X, Wang W H, Tham Y J, Chen T S, Zheng P G, Li H Y, Shan Y, Wang X F, Xue L K, Zhou Y, Yue D L, Ou Y B, Gao J, Lu K D, Brown S S, Zhang Y H, Wang T. Atmos. Chem. Phys., 2020, 20(7): 4367. |
| [132] | Lu K D, Hofzumahaus A, Holland F, Bohn B, Brauers T, Fuchs H, Hu M, H?seler R, Kita K, Kondo Y, Li X, Lou S R, Oebel A, Shao M, Zeng L M, Wahner A, Zhu T, Zhang Y H, Rohrer F. Atmos. Chem. Phys., 2013, 13(2): 1057. |
| [133] | Sherwen T, Schmidt J A, Evans M J, Carpenter L J, Gro?mann K, Eastham S D, Jacob D J, Dix B, Koenig T K, Sinreich R, Ortega I, Volkamer R, Saiz-Lopez A, Prados-Roman C, Mahajan A S, Ordó?ez C. Atmos. Chem. Phys., 2016, 16(18): 12239. |
| [134] | Chuang M T, Wu C F, Lin C Y, Lin W C, Chou C C K, Lee C T, Lin T H, Fu J S, Kong S S K. Atmos. Environ., 2022, 269: 118856. |
| [135] | Fu X, Wang T, Gao J, Wang P, Liu Y M, Wang S X, Zhao B, Xue L K. Environ. Sci. Technol., 2020, 54(7): 3881. |
| [136] | Qin M M, Hu A Q, Mao J J, Li X, Sheng L, Sun J J, Li J Y, Wang X S, Zhang Y H, Hu J L. Sci. Total Environ., 2022, 810: 152268. |
| [137] | Feng T, Zhao S Y, Zhang X, Wang Q Y, Liu L, Li G H, Tie X X. Sci. Total Environ., 2020, 745: 140961. |
| [138] | Jung D, de la Paz D, Notario A, Borge R. Sci. Total Environ., 2022, 827: 154126. |
| [139] | Liu T T, Hong Y W, Li M R, Xu L L, Chen J S, Bian Y H, Yang C, Dan Y B, Zhang Y N, Xue L K, Zhao M, Huang Z, Wang H. Atmos. Chem. Phys., 2022, 22(3): 2173. |
| [140] | Lu K D, Fuchs H, Hofzumahaus A, Tan Z F, Wang H C, Zhang L, Schmitt S H, Rohrer F, Bohn B, Broch S, Dong H B, Gkatzelis G I, Hohaus T, Holland F, Li X, Liu Y, Liu Y H, Ma X F, Novelli A, Schlag P, Shao M, Wu Y S, Wu Z J, Zeng L M, Hu M, Kiendler-Scharr A, Wahner A, Zhang Y H. Environ. Sci. Technol., 2019, 53(18): 10676. |
| [141] | Li K, Jacob D J, Liao H, Qiu Y L, Shen L, Zhai S X, Bates K H, Sulprizio M P, Song S J, Lu X, Zhang Q, Zheng B, Zhang Y L, Zhang J Q, Lee H C, Kuk S K. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2021, 118(10): e2015797118. |
| [142] | Fu X, Wang T, Zhang L, Li Q Y, Wang Z, Xia M, Yun H, Wang W H, Yu C, Yue D L, Zhou Y, Zheng J Y, Han R. Atmos. Chem. Phys., 2019, 19(1): 1. |
| [143] | Li J Y, Zhang N, Wang P, Choi M, Ying Q, Guo S, Lu K D, Qiu X H, Wang S X, Hu M, Zhang Y H, Hu J L. Environ. Pollut., 2021, 287: 117624. |
| [144] | Thornton J A, Kercher J P, Riedel T P, Wagner N L, Cozic J, Holloway J S, Dubé W P, Wolfe G M, Quinn P K, Middlebrook A M, Alexander B, Brown S S. Nature, 2010, 464(7286): 271. |
| [145] | Wang X, Jacob D J, Fu X, Wang T, Le Breton M, Hallquist M, Liu Z R, McDuffie E E, Liao H. Environ. Sci. Technol., 2020, 54(16): 9908. |
| [146] | Qiu X H, Ying Q, Wang S X, Duan L, Zhao J, Xing J, Ding D, Sun Y L, Liu B X, Shi A J, Yan X, Xu Q C, Hao J M. Atmos. Chem. Phys., 2019, 19(10): 6737. |
| [147] | Sommariva R, Hollis L D J, Sherwen T, Baker A R, Ball S M, Bandy B J, Bell T G, Chowdhury M N, Cordell R L, Evans M J, Lee J D, Reed C, Reeves C E, Roberts J M, Yang M X, Monks P S. Atmos. Sci. Lett., 2018, 19(8): e844. |
| [148] | Ahern A T, Goldberger L, Jahl L, Thornton J, Sullivan R C. Environ. Sci. Technol., 2018, 52(2): 550. |
| [149] | Young C J, Washenfelder R A, Edwards P M, Parrish D D, Gilman J B, Kuster W C, Mielke L H, Osthoff H D, Tsai C, Pikelnaya O, Stutz J, Veres P R, Roberts J M, Griffith S, Dusanter S, Stevens P S, Flynn J, Grossberg N, Lefer B, Holloway J S, Peischl J, Ryerson T B, Atlas E L, Blake D R, Brown S S. Atmos. Chem. Phys., 2014, 14(7): 3427. |
| [150] | Young C J, Washenfelder R A, Roberts J M, Mielke L H, Osthoff H D, Tsai C, Pikelnaya O, Stutz J, Veres P R, Cochran A K, van den Boer T C, Flynn J, Grossberg N, Haman C L, Lefer B, Stark H, Graus M, de Gouw J, Gilman J B, Kuster W C, Brown S S. Environ. Sci. Technol., 2012, 46(20): 10965. |
| [151] | Wang X F, Wang H, Xue L K, Wang T, Wang L W, Gu R R, Wang W H, Tham Y J, Wang Z, Yang L X, Chen J M, Wang W X. Atmos. Environ., 2017, 156: 125. |
| [152] | Wang H C, Tang M J, Tan Z F, Peng C, Lu K D. Progress in Chemistry, 2020, 32(10): 1535. |
| [152] | (王海潮, 唐明金, 谭照峰, 彭超, 陆克定. 化学进展, 2020, 32(10): 1535.). |
| [153] | Alicke B. J. Geophys. Res., 2003, 108(D4): 8247. |
| [154] | Xue C Y, Zhang C L, Ye C, Liu P F, Catoire V, Krysztofiak G, Chen H, Ren Y G, Zhao X X, Wang J H, Zhang F, Zhang C X, Zhang J W, An J L, Wang T, Chen J M, Kleffmann J, Mellouki A, Mu Y J. Environ. Sci. Technol., 2020, 54(18): 11048. |
| [155] | Womack C C, McDuffie E E, Edwards P M, Bares R, Gouw J A, Docherty K S, Dubé W P, Fibiger D L, Franchin A, Gilman J B, Goldberger L, Lee B H, Lin J C, Long R, Middlebrook A M, Millet D B, Moravek A, Murphy J G, Quinn P K, Riedel T P, Roberts J M, Thornton J A, Valin L C, Veres P R, Whitehill A R, Wild R J, Warneke C, Yuan B, Baasandorj M, Brown S S. Geophys. Res. Lett., 2019, 46(9): 4971. |
| [156] | Zhai S X, Jacob D J, Wang X, Liu Z R, Wen T X, Shah V, Li K, Moch J M, Bates K H, Song S J, Shen L, Zhang Y Z, Luo G, Yu F Q, Sun Y L, Wang L T, Qi M Y, Tao J, Gui K, Xu H H, Zhang Q, Zhao T L, Wang Y S, Lee H C, Choi H, Liao H. Nat. Geosci., 2021, 14(6): 389. |
| [157] | Lu M M, Tang X, Feng Y C, Wang Z F, Chen X S, Kong L, Ji D S, Liu Z R, Liu K X, Wu H J, Liang S W, Zhou H, Hu K. Sci. Total Environ., 2021, 788: 147747. |
| [158] | Li M M, Zhang Z H, Yao Q, Wang T J, Xie M, Li S, Zhuang B L, Han Y. Atmos. Chem. Phys., 2021, 21(19): 15135. |
| [159] | Dong X Y, Li J, Fu J S, Gao Y, Huang K, Zhuang G S. Sci. Total Environ., 2014, 481: 522. |
| [160] | Shah V, Jaeglé L, Thornton J A, Lopez-Hilfiker F D, Lee B H, Schroder J C, Campuzano-Jost P, Jimenez J L, Guo H Y, Sullivan A P, Weber R J, Green J R, Fiddler M N, Bililign S, Campos T L, Stell M, Weinheimer A J, Montzka D D, Brown S S. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2018, 115(32): 8110. |
| [161] | Balamurugan V, Chen J, Qu Z, Bi X, Keutsch F N. Atmos. Chem. Phys., 2022, 22(11): 7105. |
| [162] | Han X, Zhu L Y, Liu M X, Song Y, Zhang M G. Atmos. Chem. Phys., 2020, 20(16): 9979. |
| [163] | Xu Z Y, Liu M X, Zhang M S, Song Y, Wang S X, Zhang L, Xu T T, Wang T T, Yan C Q, Zhou T, Sun Y L, Pan Y P, Hu M, Zheng M, Zhu T. Atmos. Chem. Phys., 2019, 19(8): 5605. |
| [164] | Ye Z L, Guo X R, Cheng L, Cheng S Y, Chen D S, Wang W L, Liu B. Atmos. Environ., 2019, 219: 116989. |
| [165] | Viatte C, Wang T Z, Van Damme M, Dammers E, Meleux F, Clarisse L, Shephard M W, Whitburn S, Coheur P F, Cady-Pereira K E, Clerbaux C. Atmos. Chem. Phys., 2020, 20(1): 577. |
| [166] | Wang S S, Nan J L, Shi C Z, Fu Q Y, Gao S, Wang D F, Cui H X, Saiz-Lopez A, Zhou B. Sci. Rep., 2015, 5: 15842. |
| [167] | Mozurkewich M. Atmos. Environ. A Gen. Top., 1993, 27(2): 261. |
| [168] | Wu C, Zhang S, Wang G H, Lv S J, Li D P, Liu L, Li J J, Liu S J, Du W, Meng J J, Qiao L P, Zhou M, Huang C, Wang H L. Environ. Sci. Technol., 2020, 54(24): 15622. |
| [169] | Tang M J, Cziczo D J, Grassian V H. Chem. Rev., 2016, 116(7): 4205. |
| [170] | Tobo Y, Zhang D Z, Matsuki A, Iwasaka Y. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2010, 107(42): 17905. |
| [171] | Liu Y, Gibson Cain, Wang H, Grassian, Laskin A. J. Phys. Chem. A, 2008, 112(7): 1561. |
| [172] | Li W J, Shao L Y, Shi Z B, Chen J M, Yang L X, Yuan Q, Yan C, Zhang X Y, Wang Y Q, Sun J Y, Zhang Y M, Shen X J, Wang Z F, Wang W X. J. Geophys. Res. Atmos., 2014, 119(2): 1044. |
| [173] | Goodman A L, Underwood G M, Grassian V H. J. Geophys. Res., 2000, 105(D23): 29053. |
| [174] | Wang G H, Cheng C L, Huang Y, Tao J, Ren Y Q, Wu F, Meng J J, Li J J, Cheng Y T, Cao J J, Liu S X, Zhang T, Zhang R, Chen Y B. Atmos. Chem. Phys., 2014, 14(21): 11571. |
| [175] | Wang G H, Zhou B H, Cheng C L, Cao J J, Li J J, Meng J J, Tao J, Zhang R J, Fu P Q. Atmos. Chem. Phys., 2013, 13(2): 819. |
| [176] | Gard E E, Kleeman M J, Gross D S, Hughes L S, Allen J O, Morrical B D, Fergenson D P, Dienes T, G?lli M E, Johnson R J, Cass G R, Prather K A. Science, 1998, 279(5354): 1184. |
| [177] | Saul T D, Tolocka M P, Johnston M V. J. Phys. Chem. A, 2006, 110(24): 7614. |
| [178] | Gupta D, Kim H, Park G, Li X, Eom H J, Ro C U. Atmos. Chem. Phys., 2015, 15(6): 3379. |
| [179] | Finlayson-Pitts B J. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2010, 107(15): 6566. |
| [180] | Ryder O S, Ault A P, Cahill J F, Guasco T L, Riedel T P, Cuadra-Rodriguez L A, Gaston C J, Fitzgerald E, Lee C, Prather K A, Bertram T H. Environ. Sci. Technol., 2014, 48(3): 1618. |
国家重点研发计划项目(2018YFC0214001)
/
| 〈 |
|
〉 |