先进人工智能技术在新药研发中的应用
Application of Advanced Artificial Intelligence Technology in New Drug Discovery
近年来,先进人工智能(Artificial intelligence,AI)技术驱动的新药研发备受关注。先进的人工智能算法(机器学习和深度学习)已逐渐应用于新药研发的各个场景,如表征学习任务(分子描述符)、预测任务(药靶结合亲和力预测、晶型结构预测和分子基本性质预测)以及生成任务(分子构象生成和药物分子生成)等。该技术可大大减少新药研发的成本和时间,提高药物研发效率,降低临床前和临床试验的相关成本和风险。本文归纳总结了近年来新药研发中先进人工智能技术的应用,帮助了解该领域的研究进展和未来发展趋势,助力创新药物的研发。
In recent years, the discovery of new drugs driven by advanced artificial intelligence (AI) has attracted much attention. Advanced artificial intelligence algorithms (machine learning and deep learning) have been gradually applied in various scenarios of new drug discovery, such as representation learning task (molecular descriptor), prediction task (drug target binding affinity prediction, crystal structure prediction and molecular basic properties prediction) and generation task (molecular conformation generation and drug molecular generation). This technology can significantly reduce the cost and time of new drug development, improve the efficiency of drug development, and reduce the costs and risks associated with preclinical and clinical trials. This review summarizes the application of advanced artificial intelligence technology in new drug discovery in recent years, to help understand the research progress and future development trend in this field, and to facilitate the discovery of innovative drugs.
1 Introduction
2 Artificial intelligence
2.1 Convolutional neural network
2.2 Recurrent neural network
2.3 Graph neural network
2.4 Generative adversarial network
2.5 Variational auto encoder
2.6 Diffusion model
2.7 Transformer model
3 The application of artificial intelligence in drug discovery
3.1 Data resources and open-source tools
3.2 Artificial intelligence technology drives molecular representation learning tasks
3.3 Artificial intelligence technology drives predictive tasks
3.4 Artificial intelligence technology drives generation tasks
4 Conclusion and outlook
人工智能 / 新药研发 / 深度学习 / 表征学习 / 任务应用
artificial intelligence / new drug discovery / deep learning / representation learning / task application
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
OpenAI. arXiv preprint arXiv: 2303.08774, 2023. |
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [92] |
|
| [93] |
|
| [94] |
|
| [95] |
|
| [96] |
|
| [97] |
|
| [98] |
|
| [99] |
|
| [100] |
|
| [101] |
|
| [102] |
|
| [103] |
|
| [104] |
|
| [105] |
|
| [106] |
|
| [107] |
|
| [108] |
|
| [109] |
|
| [110] |
|
| [1] | DiMasi J A, Grabowski H G, Hansen R W. J. Health Econ., 2016, 47: 20. |
| [2] | Reddy A S, Zhang S X. Expert Rev. Clin. Pharmacol., 2013, 6(1): 41. |
| [3] | Sachdev K, Gupta M K. J. Biomed. Inform., 2019, 93: 103159. |
| [4] | Vamathevan J, Clark D, Czodrowski P, Dunham I, Ferran E, Lee G, Li B, Madabhushi A, Shah P, Spitzer M, Zhao S R. Nat. Rev. Drug Discov., 2019, 18(6): 463. |
| [5] | Kimber T B, Chen Y H, Volkamer A. Int. J. Mol. Sci., 2021, 22(9): 4435. |
| [6] | Lipinski C F, Maltarollo V G, Oliveira P R, da Silva A B F, Honorio K M. Front. Robot. AI, 2019, 6: 108. |
| [7] | Rifaioglu A S, Atas H, Martin M J, Cetin-Atalay R, Atalay V, Do?an T. Brief Bioinform, 2019, 20(5): 1878. |
| [8] | Ivanenkov Y A, Polykovskiy D, Bezrukov D, Zagribelnyy B, Aladinskiy V, Kamya P, Aliper A, Ren F, Zhavoronkov A. J. Chem. Inf. Model., 2023, 63(3): 695. |
| [9] | Janiesch C, Zschech P, Heinrich K. Electron. Mark., 2021, 31(3): 685. |
| [10] | Wang M Z, Wang B, He Q, Liu X X, Zhu K S. arXiv preprint arXiv: 1505.06561, 2015. |
| [11] | LeCun Y, Bengio Y, Hinton G. Nature, 2015, 521(7553): 436. |
| [12] | Simm J, Klambauer G, Arany A, Steijaert M, Wegner J K, Gustin E, Chupakhin V, Chong Y T, Vialard J, Buijnsters P, Velter I, Vapirev A, Singh S, Carpenter A E, Wuyts R, Hochreiter S, Moreau Y, Ceulemans H. Cell Chem. Biol., 2018, 25(5): 611. |
| [13] | Hofmarcher M, Rumetshofer E, Clevert D A, Hochreiter S, Klambauer G. J. Chem. Inf. Model., 2019, 59(3): 1163. |
| [14] | Ramsundar B, Kearnes S, Riley P, Webster D, Konerding D, Pande V. arXiv preprint arXiv: 1502.02072, 2015. |
| [15] | Duvenaud D, Maclaurin D, Aguilera-Iparraguirre J, G’omez-Bombarelli R, Hirzel T, Aspuru-Guzik A, P. Adams R. arXiv preprint arXiv: 1509.09292, 2015. |
| [16] | Goh G B, Siegel C, Vishnu A, Hodas N O, Baker N. arXiv preprint arXiv: 1706.06689, 2017. |
| [17] | Chen M Y, Chiang H S, Sangaiah A K, Hsieh T C. Neural Comput. Appl., 2020, 32(12): 7915. |
| [18] | Hochreiter S, Schmidhuber J. Neural Comput., 1997, 9(8): 1735. |
| [19] | Chung J, Gulcehre C, Cho K, Bengio K. arXiv preprint arXiv: 1412.3555, 2014. |
| [20] | Goh G B, Hodas N O, Siegel C, Vishnu A. arXiv preprint arXiv: 1712.02034, 2017. |
| [21] | Mayr A, Klambauer G, Unterthiner T, Steijaert M, Wegner J K, Ceulemans H, Clevert D A, Hochreiter S. Chem. Sci., 2018, 9(24): 5441. |
| [22] | Wu Z H, Pan S R, Chen F W, Long G D, Zhang C Q, Yu P S. IEEE Trans. Neural Netw. Learn. Syst., 2021, 32(1): 4. |
| [23] | Schütt K T, Kindermans P J, Sauceda H E, Chmiela S, Tkatchenko A, Müller K R. arXiv preprint arXiv: 1706.08566, 2017. |
| [24] | Feinberg E N, Sur D, Wu Z Q, Husic B E, Mai H H, Li Y, Sun S S, Yang J Y, Ramsundar B, Pande V S. ACS Cent. Sci., 2018, 4(11): 1520. |
| [25] | Gasteiger J, Grob J, Günnemann S. arXiv preprint arXiv:2003.03123, 2020. |
| [26] | Goodfellow I J, Pouget-Abadie J, Mirza M, Xu B, Warde-Farley D, Ozair S, Courville A, Bengio Y. Proceedings of the 27th International Conference on Neural Information Processing Systems, 2014, 2672. |
| [27] | Guimaraes G L, Sanchez-Lengeling B, Outerial C, Farias P L C, Aspuru-Guzik A. arXiv preprint arXiv: 1705.10843, 2017. |
| [28] | Sanchez-Lengeling B, Outeiral C, Guimaraes G L, Aspuru-Guzik A. chemRxiv preprint: 10.26434/chemrxiv.5309668.v3, 2017. |
| [29] | Kingma D P, Welling M. arXiv preprint arXiv: 1312.6114, 2013. |
| [30] | Kingma D P, Welling M. Found. Trends? Mach. Learn., 2019, 12(4): 307. |
| [31] | Kusner M J, Paige B, Hernández-Lobato J M. International Conference on Machine Learning. PMLR, 2017, 1945. |
| [32] | Dai H J, Tian Y T, Dai B, Skiena S, Song L. arXiv preprint arXiv: 1802.08786, 2018. |
| [33] | Saharia C, Chan W, Chang H, Lee C A, Ho J, Salimas T, Fleet D J, Norouzi M. arXiv preprint arXiv: 2111.05826, 2021. |
| [34] | Hoogeboom E, Satorras V G, Vignac C, Welling M. International Conference on Machine Learning. PMLR, 2022: 8867. |
| [35] | Luo S, Su Y, Peng X, Wang S, Peng J, Ma J. bioRxiv, 2022, 10.499510. |
| [36] | Tachibana H, Go M, Inahara M, Katayama Y, Watanabe Y. arXiv preprint arXiv: 2112.13339, 2021. |
| [37] | Watson J L, Juergens D, Bennett N R, Trippe B L, Yim J, Eisenach H E, Ahern W, Borst A J, Ragotte R J, Milles L F, Wicky B I M, Hanikel N, Pellock S J, Courbet A, Sheffler W, Wang J, Venkatesh P, Sappington I, Torres S V, Lauko A, De Bortoli V, Mathieu E, Ovchinnikov S, Barzilay R, Jaakkola T S, DiMaio F, Baek M, Baker D. Nature, 2023, 620: 1089. |
| [38] | Yeh A H W, Norn C, Kipnis Y, Tischer D, Pellock S J, Evans D, Ma P C, Lee G R, Zhang J Z, Anishchenko I, Coventry B, Cao L X, Dauparas J, Halabiya S, DeWitt M, Carter L, Houk K N, Baker D. Nature, 2023, 614(7949): 774. |
| [39] | Wolf T, Debut L, Sanh V, Chaumond J, Delangue C, Moi A, Cistac P, Rault T, Louf R, Funtowicz M, Davison J, Shleifer S, Platen P, Ma C, Jernite Y, Plu J, Xu C W, Scao T L, Gugger S, Drame M, Lhoest Q, Rush A M. arXiv preprint arXiv: 1910.03771, 2019. |
| [40] | Vaswani A, Shazeer N, Parmar N, Uszkoreit J, Jones L, Gomez A N, Kaiser L, Polosukhin I. arXiv preprint arXiv: 1706.03762, 2017. |
| [41] | Radford A, Narasimhan K, Salimans T, Sutskever I. OpenAI: https://openai.com/blog/language-unsupervised/, 2018. |
| [42] | Devlin J, Chang M W, Lee K, Toutanova. Proceedings of NAACL-HLT, 2019, 4171-4186. |
| [43] | Thorp H H. Science, 2023, 379(6630): 313. |
| [44] | OpenAI. arXiv preprint arXiv: 2303.08774, 2023. |
| [45] | Wang S, Guo Y Z, Wang Y H, Sun H M, Huang J Z. Proceedings of the 10th ACM International Conference on Bioinformatics, Computational Biology and Health Informatics. Niagara Falls NY USA. New York, NY, USA: ACM, 2019, 429. |
| [46] | Honda S, Shi S, Ueda H R. arXiv preprint arXiv: 1911.04738, 2019. |
| [47] | Kim S, Chen J, Cheng T J, Gindulyte A, He J, He S Q, Li Q L, Shoemaker B A, Thiessen P A, Yu B, Zaslavsky L, Zhang J, Bolton E E. Nucleic Acids Res., 2021, 49(D1): D1388. |
| [48] | Gaulton A, Hersey A, Nowotka M, Bento A P, Chambers J, Mendez D, Mutowo P, Atkinson F, Bellis L J, Cibrián-Uhalte E, Davies M, Dedman N, Karlsson A, Magari?os M P, Overington J P, Papadatos G, Smit I, Leach A R. Nucleic Acids Res., 2017, 45(D1): D945. |
| [49] | Irwin J J, Tang K G, Young J, Dandarchuluun C, Wong B R, Khurelbaatar M, Moroz Y S, Mayfield J, Sayle R A. J. Chem. Inf. Model., 2020, 60(12): 6065. |
| [50] | Schneider N, Sayle R A, Landrum G A. J. Chem. Inf. Model., 2015, 55(10): 2111. |
| [51] | Ramsundar B, Eastman P, Walters P, Pande V. Drug Discovery and More. 1st ed. CA; O’Reilly Media: Sebastopol, 2019. |
| [52] | Schneider N, Fechner N, Landrum G A, Stiefl N. J. Chem. Inf. Model., 2017, 57(8): 1816. |
| [53] | Czodrowski P, Bolick W G. J. Chem. Inf. Model., 2016, 56(10): 2013. |
| [54] | Xue L, Bajorath J. Comb. Chem. High Throughput Screen., 2000, 3(5): 363. |
| [55] | Redkar S, Mondal S, Joseph A, Hareesha K S. Mol. Inform., 2020, 39(5): 1900062. |
| [56] | Rifaioglu A S, Nalbat E, Atalay V, Martin M J, Cetin-Atalay R, Do?an T. Chem. Sci., 2020, 11(9): 2531. |
| [57] | Stokes J M, Yang K, Swanson K, Jin W G, Cubillos-Ruiz A, Donghia N M, MacNair C R, French S, Carfrae L A, Bloom-Ackermann Z, Tran V M, Chiappino-Pepe A, Badran A H, Andrews I W, Chory E J, Church G M, Brown E D, Jaakkola T S, Barzilay R, Collins J J. Cell, 2020, 181(2): 475. |
| [58] | Shin B, Park S, Kang K, C. Ho J. arXiv preprint arXiv: 1908.06760, 2019. |
| [59] | ?ztürk H, ?zgür A, Ozkirimli E. Bioinformatics, 2018, 34(17): i821. |
| [60] | Abnousi A, Broschat S L, Kalyanaraman A. BMC Bioinform., 2018, 19(1): 83. |
| [61] | Lee I, Keum J, Nam H. PLoS Comput. Biol., 2019, 15(6): e1007129. |
| [62] | Zhao Q, Xing F, Tao Y Y, Liu H L, Huang K, Peng Y, Feng N P, Liu C H. Front. Pharmacol., 2020, 11: 1. |
| [63] | Gao K F, Nguyen D D, Sresht V, Mathiowetz A M, Tu M H, Wei G W. Phys. Chem. Chem. Phys., 2020, 22(16): 8373. |
| [64] | Wang Y B, You Z H, Yang S, Yi H C, Chen Z H, Zheng K. BMC Med. Inform. Decis. Mak., 2020, 20(2): 49. |
| [65] | David L, Thakkar A, Mercado R, Engkvist O. J. Cheminformatics, 2020, 12(1): 56. |
| [66] | Bian Y, Xie X Q. J. Chem. Inf. Model., 2021, 27(3): 1. |
| [67] | Xiong Z P, Wang D Y, Liu X H, Zhong F S, Wan X Z, Li X T, Li Z J, Luo X M, Chen K X, Jiang H L, Zheng M Y. J. Med. Chem., 2020, 63(16): 8749. |
| [68] | Ren T, Zhang H D, Shi Y, Luo X M, Zhou S Q. J. Mol. Graph. Model., 2023, 119: 108401. |
| [69] | Liu Y W, Zhang R S, Li T F, Jiang J, Ma J, Wang P. J. Mol. Graph. Model., 2023, 118: 108344. |
| [70] | Vipul M, Karoline B, Rafiqul G, Venkat V. Fluid Phase Equilib., 2022, 561: 113531. |
| [71] | Lv Q J, Chen G X, Zhao L, Zhong W H, Chen C Y C. Brief Bioinform., 2021, 22(6): bbab317. |
| [72] | Ji Z W, Shi R H, Lu J R, Li F, Yang Y. J. Chem. Inf. Model., 2022, 62(22): 5361. |
| [73] | Vázquez J, López M, Gibert E, Herrero E, Luque F J. Molecules, 2020, 25(20): 4723. |
| [74] | Yuan W, Chen G, Chen C Y C. Briefings Bioinf., 2022, 23(1): bbab506. |
| [75] | Shao K H, Zhang Y H, Wen Y Q, Zhang Z N, He S, Bo X C. Brief Bioinform., 2022, 23(3): bbac109. |
| [76] | Li F, Zhang Z Q, Guan J H, Zhou S G. Bioinformatics, 2022, 38(14): 3582. |
| [77] | Gardner C R, Walsh C T, Almarsson ?. Nat. Rev. Drug Discov., 2004, 3(11): 926. |
| [78] | Tung H H. Org. Process Res. Dev., 2013, 17(3): 445. |
| [79] | Waknis V, Chu E, Schlam R, Sidorenko A, Badawy S, Yin S, Narang A S. Pharm. Res., 2014, 31(1): 160. |
| [80] | Dandekar P, Kuvadia Z B, Doherty M F. Annu. Rev. Mater. Res., 2013, 43: 359. |
| [81] | Sun G X, Liu X T, Abramov Y A, Nilsson Lill S O, Chang C, Burger V, Broo A. Cryst. Growth Des., 2021, 21(4): 1972. |
| [82] | Bhardwaj R M, Johnston A, Johnston B F, Florence A J. CrystEngComm, 2015, 17(23): 4272. |
| [83] | Wicker J G P, Cooper R I. CrystEngComm, 2015, 17(9): 1927. |
| [84] | Pillong M, Marx C, Piechon P, Wicker J G P, Cooper R I, Wagner T. CrystEngComm, 2017, 19(27): 3737. |
| [85] | Yang M J, Dybeck E, Sun G X, Peng C W, Samas B, Burger V M, Zeng Q, Jin Y D, Bellucci M A, Liu Y, Zhang P Y, Ma J, Alan Jiang Y, Hancock B C, Wen S H, Wood G P F. Cryst. Growth Des., 2020, 20(8): 5211. |
| [86] | Wilkinson M R, Martinez-Hernandez U, Huggon L K, Wilson C C, Castro Dominguez B. CrystEngComm, 2022, 24(43): 7545. |
| [87] | Mater A C, Coote M L. J. Chem. Inf. Model., 2019, 59(6): 2545. |
| [88] | Wu Z Q, Ramsundar B, Feinberg E N, Gomes J, Geniesse C, Pappu A S, Leswing K, Pande V. Chem. Sci., 2018, 9(2): 513. |
| [89] | Jiang J, Zhang R S, Yuan Y N, Li T F, Li G L, Zhao Z L, Yu Z X. J. Mol. Graph. Model., 2023, 121: 108454. |
| [90] | Li C Y, Feng J H, Liu S H, Yao J F. Comput. Intell. Neurosci., 2022, 2022: 8464452. |
| [91] | Maziarka ?, Danel T, Mucha S, Rataj K, Tabor J, Jastrz?bski S. arXiv preprint arXiv: 2002.08264, 2020. |
| [92] | Liu H, Huang Y B, Liu X J, Deng L. Brief. Bioinform., 2022, 23(5): bbac303. |
| [93] | Liu C Y, Sun Y, Davis R, Cardona S T, Hu P Z. J. Cheminformatics, 2023, 15(1): 29. |
| [94] | Hawkins P C D. J. Chem. Inf. Model., 2017, 57(8): 1747. |
| [95] | Zhou G M, Gao Z F, Wei Z W, Zheng H, Ke G L. arXiv preprint arXiv: 2302.07061, 2023. |
| [96] | Mansimov E, Mahmood O, Kang S, Cho K. Sci. Rep., 2019, 9: 20381. |
| [97] | Xu M K, Luo S T, Bengio Y, Peng J, Tang J. arXiv preprint arXiv: 2102.10240, 2021. |
| [98] | Xu M K, Wang W J, Luo S T, Shi C, Bengio Y, Gomez-Bombarelli R, Tang J. International Conference on Machine Learning. PMLR, 2021: 11537-11547. |
| [99] | Zhu J H, Xia Y C, Liu C, Wu L J, Xie S F, Wang T, Wang Y S, Zhou W G, Qin T, Li H Q, Liu T Y. arXiv preprint arXiv: 2202.01356, 2022. |
| [100] | Xu M K, Yu L T, Song Y, Shi C, Ermon S, Tang J. arXiv preprint arXiv: 2203.02923, 2022. |
| [101] | Polishchuk P G, Madzhidov T I, Varnek A. J. Comput. Aided Mol. Des., 2013, 27(8): 675. |
| [102] | Kim S, Thiessen P A, Bolton E E, Chen J, Fu G, Gindulyte A, Han L Y, He J, He S Q, Shoemaker B A, Wang J Y, Yu B, Zhang J, Bryant S H. Nucleic Acids Res., 2016, 44(D1): D1202. |
| [103] | Segler M H S, Kogej T, Tyrchan C, Waller M P. ACS Cent. Sci., 2018, 4(1): 120. |
| [104] | Yang Y X, Zhang R K, Li Z J, Mei L H, Wan S L, Ding H, Chen Z F, Xing J, Feng H J, Han J, Jiang H L, Zheng M Y, Luo C, Zhou B. J. Med. Chem., 2020, 63(3): 1337. |
| [105] | Bagal V, Aggarwal R, Vinod P K, Priyakumar U D. chemRxiv preprint: 10.26434/chemrxiv.14561901.v1, 2021. |
| [106] | Bagal V, Aggarwal R, Vinod P K, Deva Priyakumar U. J. Chem. Inf. Model., 2022, 62(9): 2064. |
| [107] | Wang W L, Wang Y, Zhao H G, Sciabola S. arXiv preprint arXiv: 2210.08749, 2022. |
| [108] | You J X, Liu B W, Ying R, Pande V, Leskovec J. arXiv preprint arXiv: 1806.02473, 2018. |
| [109] | Samanta B, De A, Jana G, Chattaraj P K, Ganguly N, Gomez-Rodriguez M. arXiv preprint arXiv: 1802.05283, 2018. |
| [110] | Li X S, Liu X, Lu L, Hua X S, Chi Y, Xia K L. Brief Bioinform., 2022, 23(4): bbac231. |
中国国家自然科学基金项目(21672151)
中国国家自然科学基金项目(21602136)
/
| 〈 |
|
〉 |