主链全碳型芳基聚合物质子交换膜
Proton Exchange Membranes Based on All-Carbon Backbone Aromatic Polymers
质子交换膜广泛应用于燃料电池、液流电池、水电解制氢等能源储存和转换技术,是我国“双碳”目标下亟需的关键材料。全氟磺酸膜具有较高的质子电导率和机械性能,是当前应用最广泛的质子交换膜材料。然而,全氟磺酸膜存在着缺点,如低湿条件下电导率显著降低、玻璃化转变温度较低和合成工艺复杂等。在过去的几十年里,人们致力于发展各种替代材料,如聚醚醚酮、聚苯醚、聚砜和聚酰亚胺等。但是,这些聚合物的主链结构中通常含有杂原子,当长时间处于复杂的实际工况下,杂原子位置容易发生断键,从而降低了这类材料的化学稳定性。相比而言,主链全碳型芳基聚合物具有优异的化学稳定性、热稳定性和机械性能,是一类极具潜力的质子交换膜替代材料,近年来受到了广泛关注。本文总结了主链全碳型芳基聚合物的近期研究进展,重点介绍了这类聚合物材料的合成策略、结构-性能关系及其在质子交换膜领域的应用。
Proton exchange membranes are widely used in energy storage and conversion technologies such as fuel cells, redox flow batteries, and water electrolysis, which are key materials urgently needed under the “dual carbon” goal. Perfluorosulfonic acid membranes show high proton conductivity and mechanical properties, which are currently the most widely used proton exchange membranes materials. However, these membranes suffer from the following disadvantages, such as greatly decreased proton conductivity at low humidity conditions, low glass transition temperature, and complex synthesis process. In the past decades, efforts have been devoted to the development of various alternative materials, such as polyether ether ketone, polyphenylene oxide, polysulfone and polyimide. However, the main chains of these polymers usually contain heteroatoms. Upon working in a complex practical condition for a long time, the heteroatom position is prone to break, which reduces the chemical stability of these materials. In contrast, the all-carbon backbone aromatic polymers have excellent chemical stability, thermal stability, and mechanical properties, and are a class of potential alternative materials that have attracted extensive attention in recent years. In this review paper, we summarize the recent research progress of all-carbon backbone aromatic polymers, focusing on the synthesis strategies, structure-performance relationships, as well as the applications of these polymers in proton exchange membranes.
1 Introduction
2 Proton exchange membranes based on polyphenylenes
2.1 Synthesis and general properties
2.2 Straight-chain sulfonated polyphenylene proton exchange membranes
2.3 Curve-chain sulfonated polyphenylene proton exchange membranes
3 Proton exchange membranes based on phenylated polyphenylenes
3.1 Synthesis and general properties
3.2 Sulfonated phenylated polyphenylene proton exchange membranes
3.3 Phosphoric acid doped phenylated polyphenylene proton exchange membranes
4 Proton exchange membranes based on poly(arylene-alkane)s
4.1 Synthesis and general properties
4.2 Sulfonated poly(arylene-alkane)proton exchange membranes
4.3 Phosphorylated poly(arylene-alkane)proton exchange membranes
4.4 Phosphoric acid doped poly(arylene-alkane)proton exchange membranes
5 Conclusion and outlook
质子交换膜 / 主链全碳型芳基聚合物 / 质子电导率 / 化学稳定性 / 结构-性能关系
proton exchange membranes / all-carbon backbone aromatic polymers / proton conductivity / chemical stability / structure-performance relationships
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [92] |
|
| [93] |
|
| [94] |
|
| [95] |
|
| [96] |
|
| [97] |
|
| [98] |
|
| [99] |
|
| [100] |
|
| [101] |
|
| [102] |
|
| [103] |
|
| [104] |
|
| [105] |
|
| [106] |
|
| [107] |
|
| [108] |
|
| [109] |
|
| [110] |
|
| [111] |
|
| [112] |
|
| [113] |
|
| [114] |
|
| [115] |
|
| [116] |
|
| [117] |
|
| [1] | Liu Z C, Yi X D, Gao F X, Xie Z K, Han B X, Sun Y H, He M Y, Yang J L. Acta Phys. Chim. Sin., 2021, 2112029. |
| [2] | Xie Z K, Wang Y D, Liu Z C. Sci. Sin. Chim., 2014, 44(9): 1394. |
| [3] | Khataee A, Nederstedt H, Jannasch P, Lindström R W. J. Membr. Sci., 2023, 671: 121390. |
| [4] | Park E J, Arges C G, Xu H, Kim Y S. ACS Energy Lett., 2022, 7(10): 3447. |
| [5] | Wang G, Li J L, Shang L C, He H B, Cui T T, Chai S C, Zhao C J, Wu L X, Li H L. CCS Chem., 2022, 4(1): 151. |
| [6] | Xiang Y, Lu S F, Jiang S P. Chem. Soc. Rev., 2012, 41(21): 7291. |
| [7] | Zeng M H, Liu W Q, Guo H K, Li T T, Li Q J, Zhao C J, Li X J, Li H L. ACS Appl. Energy Mater., 2022, 5(7): 9058. |
| [8] | Parekh A. Front. Energy Res., 2022, 10: 956132. |
| [9] | Esmaeili N, Gray E M, Webb C J. ChemPhysChem, 2019, 20: 2016. |
| [10] | Miyake J, Miyatake K. Polym. J., 2017, 49(6): 487. |
| [11] | Shi X Y, Ma Y N, Huo X Y, Esan O C, An L. Int. J. Green Energy, 2021, 1. DOI: 10.1080/15435075.2021.2010085. |
| [12] | Ahmad Zakil F, Kamarudin S K, Basri S. Renew. Sustain. Energy Rev., 2016, 65: 841. |
| [13] | Haider R, Wen Y C, Ma Z F, Wilkinson D P, Zhang L, Yuan X X, Song S Q, Zhang J J. Chem. Soc. Rev., 2021, 50(2): 1138. |
| [14] | Hauch A, Dalgaard Ebbesen S, Jensen S H, Mogensen M. J. Mater. Chem., 2008, 18(20): 2331. |
| [15] | He H B, Zhu Y L, Li T T, Song S H, Zhai L, Li X, Wu L X, Li H L. ACS Nano, 2022, 16(11): 19240. |
| [16] | Qu E L, Cheng G, Xiao M, Han D M, Huang S, Huang Z H, Liu W, Wang S J, Meng Y Z. J. Mater. Chem. A, 2023, 11: 12885. |
| [17] | Tang H Y, Geng K, Hu Y X, Li N W. J. Membr. Sci., 2020, 605: 118107. |
| [18] | Zhang J J, Zhang J, Wang H N, Xiang Y, Lu S F. Acta Phys. Chimica Sin., 2020, 2010071. |
| [19] | Guo Z M, Perez-Page M, Chen J N, Ji Z Q, Holmes S M. J. Energy Chem., 2021, 63: 393. |
| [20] | Dai J M, Zhang Y, Wang G, Zhuang Y B. Sci. China Mater., 2022, 65(2): 273. |
| [21] | He D L, Liu G L, Wang A L, Ji W X, Wu J N, Tang H L, Lin W R, Zhang T Y, Zhang H N. J. Membr. Sci., 2022, 650: 120442. |
| [22] | Wang J, Liu G L, Wang A L, Ji W X, Zhang L G, Zhang T Y, Li J, Pan H F, Tang H L, Zhang H N. J. Membr. Sci., 2023, 669: 121332. |
| [23] | Wang L, Wu Y N, Fang M L, Chen J L, Liu X T, Yin B B, Wang L,. J. Membr. Sci., 2020, 602: 117981. |
| [24] | Maurya S, Shin S H, Kim Y, Moon S H. RSC Adv., 2015, 5(47): 37206. |
| [25] | Merle G, Wessling M, Nijmeijer K. J. Membr. Sci., 2011, 377(1/2): 1. |
| [26] | Varcoe J R, Atanassov P, Dekel D R, Herring A M, Hickner M A, Kohl P A, Kucernak A R, Mustain W E, Nijmeijer K, Scott K, Xu T W, Zhuang L. Energy Environ. Sci., 2014, 7(10): 3135. |
| [27] | Inaba M, Kinumoto T, Kiriake M, Umebayashi R, Tasaka A, Ogumi Z. Electrochimica Acta, 2006, 51(26): 5746. |
| [28] | Liao J H, Li Q F, Rudbeck H C, Jensen J O, Chromik A, Bjerrum N J, Kerres J, Xing W. Fuel Cells, 2011, 11(6): 745. |
| [29] | Wu J F, Yuan X Z, Martin J J, Wang H J, Zhang J J, Shen J, Wu S H, Merida W. J. Power Sources, 2008, 184(1): 104. |
| [30] | Li N W, Guiver M D. Macromolecules, 2014, 47(7): 2175. |
| [31] | Adamski M, Peressin N, Holdcroft S. Mater. Adv., 2021, 2(15): 4966. |
| [32] | Zhang X, Higashihara T, Ueda M, Wang L. Polym. Chem., 2014, 5(21): 6121. |
| [33] | Chen N J, Hu C, Wang H H, Kim S P, Kim H M, Lee W H, Bae J Y, Park J H, Lee Y M. Angewandte Chemie Int. Ed., 2021, 60(14): 7710. |
| [34] | Chen N J, Paek S Y, Lee J Y, Park J H, Lee S Y, Lee Y M. Energy Environ. Sci., 2021, 14(12): 6338. |
| [35] | Chen N J, Wang H H, Kim S P, Kim H M, Lee W H, Hu C, Bae J Y, Sim E S, Chung Y C, Jang J H, Yoo S J, Zhuang Y B, Lee Y M. Nat. Commun., 2021, 12: 2367. |
| [36] | Long Z, Miyatake K. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2021, 13(13): 15366. |
| [37] | Shiino K, Otomo T, Yamada T, ARIMA H, Hiroi K, Takata S, Miyake J, Miyatake K. ACS Appl. Polym. Mater., 2020, 2(12): 5558. |
| [38] | Kallitsis J K, Rehahn M, Wegner G. Makromol. Chem., 1992, 193(4): 1021. |
| [39] | Marcus R, Beate M, Kai M, Hans-Joachim R, Werner K. Macromolecules, 1999, 32(4): 1073. |
| [40] | Yamamoto T, Hayashi Y, Yamamoto A. Bull. Chem. Soc. Jpn., 1978, 51(7): 2091. |
| [41] | Schlüter A D, Wegner G. Acta Polym., 1993, 44(2): 59. |
| [42] | Miyake J, Taki R, Mochizuki T, Shimizu R, Akiyama R, Uchida M, Miyatake K. Sci. Adv., 2017, 3(10): eaao0476. |
| [43] | Si K, Wycisk R, Dong D X, Cooper K, Rodgers M, Brooker P, Slattery D, Litt M. Macromolecules, 2013, 46(2): 422. |
| [44] | Si K, Dong D X, Wycisk R, Litt M. J. Mater. Chem., 2012, 22(39): 20907. |
| [45] | Ghassemi H, McGrath J E. Polymer, 2004, 45(17): 5847. |
| [46] | Liu F H, Miyatake K. J. Mater. Chem. A, 2022, 10(14): 7660. |
| [47] | Litt M, Granados-Focil S, Kang J, Si K, Wycisk R. ECS Trans., 2010, 33(1): 695. |
| [48] | Kun S, Morton H L. ECS Trans., 2019, 41: 1645. |
| [49] | Ahn J, Shimizu R, Miyatake K. J. Mater. Chem. A, 2018, 6(47): 24625. |
| [50] | Kobayashi T, Rikukawa M, Sanui K, Ogata N. Solid State Ionics, 1998. 106(3/4): 219. |
| [51] | Liu F H, Ahn J, Miyake J, Miyatake K. Polym. Chem., 2021, 12(42): 6101. |
| [52] | Rodgers M, Yang Y S, Holdcroft S. Eur. Polym. J., 2006, 42(5): 1075. |
| [53] | Long Z, Zhang Y J, Miyake J, Miyatake K. Ind. Eng. Chem. Res., 2019, 58(23): 9915. |
| [54] | Shiino K, Miyake J, Miyatake K. Chem. Commun., 2019, 55(49): 7073. |
| [55] | Holmes T, Skalski T J G, Adamski M, Holdcroft S. Chem. Mater., 2019, 31(4): 1441. |
| [56] | Peressin N, Adamski M, Schibli E M, Ye E, Frisken B J, Holdcroft S. Macromolecules, 2020, 53(8): 3119. |
| [57] | Rusanov A L, Likhachev D Y, Kostoglodov P V, Belomoina N M. Polym. Sci. Ser. C, 2008, 50(1): 39. |
| [58] | Berresheim A J, Müller M, Müllen K. Chem. Rev., 1999, 99(7): 1747. |
| [59] | Fujimoto C H, Hickner M A, Cornelius C J, Loy D A. Macromolecules, 2005, 38(12): 5010. |
| [60] | Mukamal H, Harris F W, Stille J K. J. Polym. Sci. Part A 1 Polym. Chem., 1967, 5(11): 2721. |
| [61] | Walter R, Karl Heinz B. Chem. Ber., 2006, 93: 1769. |
| [62] | Cherry B R, Fujimoto C H, Cornelius C J, Alam T M. Macromolecules, 2005, 38(4): 1201. |
| [63] | Sorte E G, Paren B A, Rodriguez C G, Fujimoto C, Poirier C, Abbott L J, Lynd N A, Winey K I, Frischknecht A L, Alam T M. Macromolecules, 2019, 52(3): 857. |
| [64] | Adamski M, Skalski T J G, Xu S Y, Killer M, Schibli E M, Frisken B J, Holdcroft S. Polym. Chem., 2019, 10(13): 1668. |
| [65] | Skalski T J G, Britton B, Peckham T J, Holdcroft S. J. Am. Chem. Soc., 2015, 137(38): 12223. |
| [66] | Adamski M, Skalski T J G, Britton B, Peckham T J, Metzler L, Holdcroft S. Angewandte Chemie Int. Ed., 2017, 56(31): 9058. |
| [67] | Skalski T J G, Adamski M, Britton B, Schibli E M, Peckham T J, Weissbach T, Moshisuki T, Lyonnard S, Frisken B J, Holdcroft S. ChemSusChem, 2018, 11(23): 4033. |
| [68] | Voit B I, Lederer A. Chem. Rev., 2009, 109(11): 5924. |
| [69] | Graessley W W. Acc. Chem. Res., 1977, 10(9): 332. |
| [70] | Adamski M, Skalski T J G, Schibli E M, Killer M, Wu Y, Peressin N, Frisken B J, Holdcroft S. J. Membr. Sci., 2020, 595: 117539. |
| [71] | Xu S Y, Adamski M, Killer M, Schibli E M, Frisken B J, Holdcroft S. Macromolecules, 2019, 52(6): 2548. |
| [72] | Xu S Y, Wu Y, Adamski M, Fraser K, Holdcroft S. J. Mater. Chem. A, 2020, 8(45): 23866. |
| [73] | Gittleman C S, Jia H F, De Castro E S, Chisholm C R I, Kim Y S. Joule, 2021, 5(7): 1660. |
| [74] | Jiao K, Xuan J, Du Q, Bao Z M, Xie B, Wang B W, Zhao Y, Fan L H, Wang H Z, Hou Z J, Huo S, Brandon N P, Yin Y, Guiver M D. Nature, 2021, 595(7867): 361. |
| [75] | Lee K S, Spendelow J S, Choe Y K, Fujimoto C, Kim Y S. Nat. Energy, 2016, 1(9): 16120. |
| [76] | Xu G, Pan J, Zou X, Jin Z, Zhang J, Fang P, Zhang Q, Sun Z, Yan F. Adv. Funct. Mater., 2023, DOI: 10.1002/adfm.202302364. |
| [77] | Yu W S, Ge Z J, Zhang K Y, Liang X, Ge X L, Wang H J, Li M, Shen X H, Xu Y, Wu L, Xu T W. Ind. Eng. Chem. Res., 2022, 61(12): 4329. |
| [78] | Jang M J, Yang S H, Park M G, Jeong J, Cha M S, Shin S H, Lee K H, Bai Z Y, Chen Z W, Lee J Y, Choi S M. ACS Energy Lett., 2022, 7(8): 2576. |
| [79] | Du X M, Wang Z, Zhang H Y, Yuan Y J, Wang H, Zhang Z G. J. Membr. Sci., 2021, 619: 118805. |
| [80] | Liu B H, Duan Y T, Li T T, Li J L, Zhang H Q, Zhao C J. Sep. Purif. Technol., 2022, 282: 120032. |
| [81] | Liu B H, Li T T, Li Q J, Zhu S Y, Duan Y T, Li J L, Zhang H Q, Zhao C J. J. Membr. Sci., 2022, 660: 120816. |
| [82] | Guillory J K. J. Med. Chem., 2009, 52(17): 5560. |
| [83] | Li X F, Yang K, Wang Z M, Chen Y H, Li Y G, Guo J, Zheng J F, Li S H, Zhang S B. Macromolecules, 2022, 55(23): 10607. |
| [84] | Mancilla E C, Hernández-Martínez H, Zolotukhin M G, Alberto Ruiz-Treviño F, González-Díaz M O, Cardenas J, Scherf U. Ind. Eng. Chem. Res., 2019, 58(33): 15280. |
| [85] | Olvera L I, Guzmán-GutiÉrrez M T, Zolotukhin M G, Fomine S, Cárdenas J, Ruiz-Trevino F A, Villers D, Ezquerra T A, Prokhorov E. Macromolecules, 2013, 46(18): 7245. |
| [86] | Wang J H, Zhao Y, Setzler B P, Rojas-Carbonell S, Ben Yehuda C, Amel A, Page M, Wang L, Hu K D, Shi L, Gottesfeld S, Xu B J, Yan Y S. Nat. Energy, 2019, 4(5): 392. |
| [87] | Zhou S Y, Guan J Y, Li Z Q, Zhang Q F, Zheng J F, Li S H, Zhang S B. Macromolecules, 2021, 54(13): 6543. |
| [88] | Cruz A R, Hernandez M C G, Guzmán-GutiÉrrez M T, Zolotukhin M G, Fomine S, Morales S L, Kricheldorf H, Wilks E S, Cárdenas J, SalmÓn M. Macromolecules, 2012, 45(17): 6774. |
| [89] | Ryu T, Ahmed F, Sutradhar S C, Lopa N S, Yang H M, Yoon S, Lee S, Choi I, Kim W. Int. J. Hydrog. Energy, 2018, 43(26): 11862. |
| [90] | Xue B X, Zhu M Z, Fu S Q, Huang P P, Qian H D, Liu P N. J. Membr. Sci., 2023, 673: 121263. |
| [91] | Khomein P, Ketelaars W, Lap T, Liu G. Renew. Sustain. Energy Rev., 2021, 137: 110471. |
| [92] | Xiao F, Wang Y C, Wu Z P, Chen G Y, Yang F, Zhu S Q, Siddharth K, Kong Z J, Lu A L, Li J C, Zhong C J, Zhou Z Y, Shao M H. Adv. Mater., 2021, 33(50): 2006292. |
| [93] | Chen Y H, Liu C F, Xu J C, Xia C F, Wang P, Xia B Y, Yan Y, Wang X Y. Small Struct., 2023, 4(6): 202200130. |
| [94] | Lee S, Lim Y, Hossain M A, Jang H, Jeon Y, Lee S, Jin L, Kim W. Renew. Energy, 2015, 79: 72. |
| [95] | Xu F, Chen Y B, Li J, Han Y Y, Lin B C, Ding J N. J. Membr. Sci., 2022, 664: 121045. |
| [96] | Ryu T, Jang H, Ahmed F, Lopa N S, Yang H M, Yoon S, Choi I, Kim W. Int. J. Hydrog. Energy, 2018, 43(10): 5398. |
| [97] | Zuo P P, Li Y Y, Wang A Q, Tan R, Liu Y H, Liang X, Sheng F M, Tang G G, Ge L, Wu L, Song Q L, McKeown N B, Yang Z J, Xu T W. Angew. Chem. Int. Ed., 2020, 59(24): 9564. |
| [98] | Pagels M K, Adhikari S, Walgama R C, Singh A, Han J, Shin D, Bae C. ACS Macro Lett., 2020, 9(10): 1489. |
| [99] | Li W H, Zhang R, Zhao X Y, Yue Z Y, Qian H D, Yang H. J. Mater. Chem. A, 2023, 11(9): 4547. |
| [100] | Kang N R, Pham T H, Jannasch P. ACS Macro Lett., 2019, 8(10): 1247. |
| [101] | Nederstedt H, Jannasch P. J. Membr. Sci., 2022, 647: 120270. |
| [102] | Bock T, Möhwald H, Mülhaupt R. Macromol. Chem. Phys., 2007, 208(13): 1324. |
| [103] | Date B, Han J, Park S, Park E J, Shin D, Ryu C Y, Bae C. Macromolecules, 2018, 51(3): 1020. |
| [104] | Jang S, Kim S Y, Jung H Y, Park M J. Macromolecules, 2018, 51(3): 1120. |
| [105] | Sen U, Erkartal M, Kung C W, Ramani V, Hupp J T, Farha O K. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2016, 8(35): 23015. |
| [106] | Tamura Y, Sheng L, Nakazawa S, Higashihara T, Ueda M. J. Polym. Sci. A Polym. Chem., 2012, 50(20): 4334. |
| [107] | Abu-Thabit N Y, Ali S A, Javaid Zaidi S M. J. Membr. Sci., 2010, 360(1/2): 26. |
| [108] | Dimitrov I, Takamuku S, Jankova K, Jannasch P, Hvilsted S. J. Membr. Sci., 2014, 450: 362. |
| [109] | Shao Z C, Sannigrahi A, Jannasch P. J. Polym. Sci. A Polym. Chem., 2013, 51(21): 4657. |
| [110] | Kang N R, Pham T H, Nederstedt H, Jannasch P. J. Membr. Sci., 2021, 623: 119074. |
| [111] | Bai H J, Peng H Q, Xiang Y, Zhang J, Wang H N, Lu S F, Zhuang L. J. Power Sources, 2019, 443: 227219. |
| [112] | Jin Y P, Wang T, Che X F, Dong J H, Liu R H, Yang J S. J. Membr. Sci., 2022, 641: 119884. |
| [113] | Jin Y P, Wang T, Che X F, Dong J H, Li Q F, Yang J S. J. Power Sources, 2022, 526: 231131. |
| [114] | Tang H Y, Gao J, Wang Y D, Li N W, Geng K. Chem. A Eur. J., 2022, 28(70): e202202064. |
| [115] | Wen L, Wen L, Jin Z, Haining W, Shanfu L, Yan X. Adv. Funct. Mater., 2022, 33(6): 2210036. |
| [116] | Zhou S Y, Guan J Y, Li Z Q, Huang L, Zheng J F, Li S H, Zhang S B. J. Mater. Chem. A, 2021, 9(7): 3925. |
| [117] | Ju Q, Tang H Y, Chao G, Guo T G, Geng K, Li N W. J. Mater. Chem. A, 2022, 10(47): 25295. |
国家自然科学基金项目资助(92261110)
国家自然科学基金项目资助(22075097)
/
| 〈 |
|
〉 |