双金属催化剂选择氢解甘油定向制备1,3-丙二醇:活性位、构效关系及机理
Directed Preparation of 1,3-Propanediol From Glycerol Via Chemoselective Hydrogenolysis Over Bimetallic Catalyst: Active Sites, Structure-Functional Relationship and Mechanism
1,3-丙二醇是聚酯工业中最重要的单体之一。以甘油为原料,通过催化转化制备得到1,3-丙二醇具有重要的应用价值。本文对近年来甘油氢解制1,3-丙二醇的关键双金属催化剂研究进展进行综述,着重介绍了高效且颇具工业应用前景的Pt-W催化体系。通过综述Pt-W体系中具有不同微观结构和化学环境的W物种与Pt之间的相互作用及Pt-W双位点催化甘油氢解的构效关系,总结了原位生成的B酸活性物种对催化活性、选择性和稳定性的影响,讨论了原位B酸的来源及催化机制,最后对甘油选择氢解制1,3-丙二醇的催化剂发展进行了展望。
1,3-propanediol is one of the most important monomers in the polyester industry. Catalytic conversion of glycerol to 1,3-propanediol has important application value. In this article, we reviewed the research progress of bimetallic catalysts for the hydrogenolysis of glycerol to 1,3-propanediol, especially emphasizing Pt-W catalytic systems with high catalytic efficiency and great industrial application prospects. By reviewing the interaction between W species, with different microstructures and chemical environments, and Pt metal, as well as the structure-performance relationship between Pt-W dual sites and glycerol hydrogenolysis, the influence of in-situ generated Brønsted acid active species on catalytic activity, selectivity, and stability was summarized, the source of in-situ generated Brønsted acid and catalytic mechanism was discussed, and finally, the development of bimetallic catalysts for selective hydrogenolysis of glycerol to 1,3-propanediol was prospected.
Contents
1 Introduction
2 Catalyst system for selective hydrogenation of glycerol to 1,3-Propandiol
2.1 Tungsten-based catalyst
2.2 Rhenium-based catalyst
2.3 Other catalysts
3 Mechanism of selective hydrogenolysis of glycerol to 1, 3-propanediol
3.1 Dehydration-hydrogenation mechanism
3.2 Etherification-hydrogenation mechanism
3.3 Dehydrogenation-dehydration-hydrogenation mechanism
3.4 Chelation-hydrogenation mechanism
3.5 Mechanism of direct hydrogenolysis
4 Conclusion and outlook
glycerol / chemoselective hydrogenolysis / 1,3-propanediol / bimetallic catalyst / catalytic mechanism
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
(樊利民, 王菊华, 裴文. 浙江化工, 2009, 40 (6): 22.) |
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
(李烁, 李靖. 精细与专用化学品, 2022, 30(3): 12.) |
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
陈长林, 宋敏洁, 秦丽珍. 南京工业大学学报(自然科学版), 2011, 33(1): 1.) |
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
(龚磊峰, 吕元, 丁云杰, 林荣和, 李经伟, 董文达, 王涛, 陈维苗. 催化学报, 2009, 30(12): 1189.) |
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [1] | Zhou C H, Zhao H, Tong D S, Wu L M, Yu W H. Catal. Rev., 2013, 55(4): 369. |
| [2] | Fan L M, Wang J H, Pei W. Zhejiang Chemical Industry, 2009, 40 (6): 22. |
| [2] | (樊利民, 王菊华, 裴文. 浙江化工, 2009, 40 (6): 22.) |
| [3] | Forsberg C W. Appl. Environ. Microbiol., 1987, 53(4): 639. |
| [4] | Li S, Li J. Fine and Specialty Chemicals, 2022, 30(3): 12. |
| [4] | (李烁, 李靖. 精细与专用化学品, 2022, 30(3): 12.) |
| [5] | Behr A, Eilting J, Irawadi K, Leschinski J, Lindner F. Green Chem., 2008, 10(1): 13. |
| [6] | Nakagawa Y, Tamura M, Tomishige K. J. Mater. Chem. A, 2014, 2(19): 6688. |
| [7] | Nimlos M R, Blanksby S J, Qian X H, Himmel M E, Johnson D K. J. Phys. Chem. A, 2006, 110(18): 6145. |
| [8] | Che T M. Production of propanediols: U.S. Patent, 1987, 4: 2. |
| [9] | Chaminand J, Djakovitch L A, Gallezot P, Marion P, Pinel C, Rosier C. Green Chem., 2004, 6(8): 359. |
| [10] | Ten?Dam J, Djanashvili K, Kapteijn F, Hanefeld U. ChemCatChem, 2013, 5(2): 497. |
| [11] | Huang L, Zhu Y L, Zheng H Y, Ding G Q, Li Y W. Catal. Lett., 2009, 131(1): 312. |
| [12] | Zhu S H, Zhu Y L, Hao S L, Zheng H Y, Mo T, Li Y W. Green Chem., 2012, 14(9): 2607. |
| [13] | Zhu S H, Gao X Q, Zhu Y L, Zhu Y F, Xiang X M, Hu C X, Li Y W. Appl. Catal. B Environ., 2013, 140/141: 60. |
| [14] | Chen C L, Song M J, Qin L Z. J. Nanjing Univ. Technol. Nat. Sci. Ed., 2011, 33(1): 1. |
| [14] | 陈长林, 宋敏洁, 秦丽珍. 南京工业大学学报(自然科学版), 2011, 33(1): 1.) |
| [15] | Kurosaka T, Maruyama H, Naribayashi I, Sasaki Y. Catal. Commun., 2008, 9(6): 1360. |
| [16] | Gong L F, Lv Y, Ding Y J, Lin R H, Li J W, Dong W D, Wang T, Chen W M. Chin. J. Catal., 2009, 30(12): 1189. |
| [16] | (龚磊峰, 吕元, 丁云杰, 林荣和, 李经伟, 董文达, 王涛, 陈维苗. 催化学报, 2009, 30(12): 1189.) |
| [17] | Zhao J X, Hou B, Guo H Q, Jia L T, Niu P Y, Chen C B, Xi H J, Li D B, Zhang J L. ChemCatChem, 2022, 14(14): e202200341. |
| [18] | Fan Y Q, Cheng S J, Wang H, Tian J, Xie S H, Pei Y, Qiao M H, Zong B N. Appl. Catal. B Environ., 2017, 217: 331. |
| [19] | Qin L Z, Song M J, Chen C L. Green Chem., 2010, 12(8): 1466. |
| [20] | Zhu S H, Gao X Q, Zhu Y L, Cui J L, Zheng H Y, Li Y W. Appl. Catal. B Environ., 2014, 158/159: 391. |
| [21] | Zhou W, Luo J, Wang Y, Liu J F, Zhao Y J, Wang S P, Ma X B. Appl. Catal. B Environ., 2019, 242: 410. |
| [22] | Luo Z C, Zhu Z G, Xiao R, Chu D W. Chem., 2023, 18(3): e202201046. |
| [23] | Zeng Y, Jiang L, Zhang X X, Xie S H, Pei Y, Zhou G B, Hua W M, Qiao M H, Li Z H, Zong B N. ACS Sustainable Chem. Eng., 2022, 10(29): 9532. |
| [24] | Zhou Z M, Jia H Y, Guo Y, Wang Y G, Liu X H, Xia Q N, Li X, Wang Y Q. ChemCatChem, 2021, 13(18): 3953. |
| [25] | Wang Y J, Zhou Z M, Wang C, Zhao L H, Xia Q N. Front. Chem., 2022, 10: 1004925. |
| [26] | Gong L F, Lu Y, Ding Y J, Lin R H, Li J W, Dong W D, Wang T, Chen W M. Appl. Catal. A Gen., 2010, 390(1/2): 119. |
| [27] | Shinmi Y, Koso S, Kubota T, Nakagawa Y, Tomishige K. Appl. Catal. B Environ., 2010, 94(3/4): 318. |
| [28] | Priya S S, Kumar V P, Kantam M L, Bhargava S K, Srikanth A, Chary K V R. Ind. Eng. Chem. Res., 2015, 54(37): 9104. |
| [29] | Bhowmik S, Enjamuri N, Sethia G, Akula V, Marimuthu B, Darbha S. Mol. Catal., 2022, 531: 112704. |
| [30] | Shi G J, Xu J Y, Song Z G, Cao Z, Jin K, Xu S H, Yan X T. Mol. Catal., 2018, 456: 22. |
| [31] | Miao G, Shi L, Zhou Z M, Zhu L J, Zhang Y F, Zhao X P, Luo H, Li S G, Kong L Z, Sun Y H. ACS Catal., 2020, 10(24): 15217. |
| [32] | Zhu L J, Sun M Y, Zhao X P, Zhang Y F, Luo H, Liu W, Miao G, Kong L Z. Sustain. Energy Fuels, 2021, 5(6): 1747. |
| [33] | Suzuki N, Takahashi M, Tamura M. JP Patent. 2012, 207326849A. |
| [34] | Arundhathi R, Mizugaki T, Mitsudome T, Jitsukawa K, Kaneda K. ChemSusChem, 2013, 6(8): 1345. |
| [35] | Feng S H, Zhao B B, Liu L, Dong J X. Ind. Eng. Chem. Res., 2017, 56(39): 11065. |
| [36] | Numpilai T, Cheng C K, Seubsai A, Faungnawakij K, Limtrakul J, Witoon T. Environ. Pollut., 2021, 272: 116029. |
| [37] | Zhu S H, Gao X Q, Zhu Y L, Li Y W. J. Mol. Catal. A Chem., 2015, 398: 391. |
| [38] | García-Fernández S, Gandarias I, Requies J, Güemez M B, Bennici S, Auroux A, Arias P L. J. Catal., 2015, 323: 65. |
| [39] | Lei N, Zhao X C, Hou B L, Yang M, Zhou M X, Liu F, Wang A Q, Zhang T. ChemCatChem, 2019, 11(16): 3903. |
| [40] | Zhou W, Li Y, Wang X F, Yao D W, Wang Y, Huang S Y, Li W, Zhao Y J, Wang S P, Ma X B. J. Catal., 2020, 388: 154. |
| [41] | Fan Y Q, Cheng S J, Wang H, Ye D H, Xie S H, Pei Y, Hu H R, Hua W M, Li Z H, Qiao M H, Zong B N. Green Chem., 2017, 19(9): 2174. |
| [42] | Cheng S J, Fan Y Q, Zhang X X, Zeng Y, Xie S H, Pei Y, Zeng G F, Qiao M H, Zong B N. Appl. Catal. B Environ., 2021, 297: 120428. |
| [43] | Zhao B B, Liang Y, Liu L, He Q, Dong J X. ChemCatChem, 2021, 13(16): 3695. |
| [44] | Zhang Y H, Zhao X C, Wang Y, Zhou L K, Zhang J Y, Wang J, Wang A Q, Zhang T. J. Mater. Chem. A, 2013, 1(11): 3724. |
| [45] | Liu L J, Zhang Y H, Wang A Q, Zhang T. Chin. J. Catal., 2012, 33(7/8): 1257. |
| [46] | Wang J, Zhao X C, Lei N, Li L, Zhang L L, Xu S T, Miao S, Pan X L, Wang A Q, Zhang T. ChemSusChem, 2016, 9(8): 784. |
| [47] | Zhao X C, Wang J, Yang M, Lei N, Li L, Hou B L, Miao S, Pan X L, Wang A Q, Zhang T. ChemSusChem, 2017, 10(5): 819. |
| [48] | Yang M, Zhao X C, Ren Y J, Wang J, Lei N, Wang A Q, Zhang T. Chin. J. Catal., 2018, 39(6): 1027. |
| [49] | Yang C J, Zhang F, Lei N, Yang M, Liu F, Miao Z L, Sun Y N, Zhao X C, Wang A Q. Chin. J. Catal., 2018, 39(8): 1366. |
| [50] | Harisekhar M, Kumar V P, Priya S S, Chary K V. J. Chem. Technol. Biotechnol., 2015, 90(10):1906. |
| [51] | Niu Y F, Zhao B B, Liang Y, Liu L, Dong J X. Ind. Eng. Chem. Res., 2020, 59(16): 7389. |
| [52] | Yang M, Wu K Y, Sun S D, Ren Y J. Appl. Catal. B Environ., 2022, 307: 121207. |
| [53] | Lei N, Miao Z L, Liu F, Wang H, Pan X L, Wang A Q, Zhang T. Chin. J. Catal., 2020, 41(8): 1261. |
| [54] | Nakagawa Y, Shinmi Y, Koso S, Tomishige K. J. Catal., 2010, 272(2): 191. |
| [55] | Nakagawa Y, Ning X H, Amada Y, Tomishige K. Appl. Catal. A Gen., 2012, 433/434: 128. |
| [56] | Tamura M, Amada Y, Liu S B, Yuan Z L, Nakagawa Y, Tomishige K. J. Mol. Catal. A Chem., 2014, 388/389: 177. |
| [57] | Liu L J, Asano T, Nakagawa Y, Tamura M, Okumura K, Tomishige K. ACS Catal., 2019, 9(12): 10913. |
| [58] | Deng C H, Duan X Z, Zhou J H, Chen D, Zhou X G, Yuan W K. Catal. Today, 2014, 234: 208. |
| [59] | Deng C H, Leng L, Duan X Z, Zhou J H, Zhou X G, Yuan W K. J. Mol. Catal. A Chem., 2015, 410: 81. |
| [60] | Deng C H, Leng L, Zhou J H, Zhou X G, Yuan W K. Chin. J. Catal., 2015, 36(10): 1750. |
| [61] | Deng C H, Duan X Z, Zhou J H, Zhou X G, Yuan W K, Scott S L. Catal. Sci. Technol., 2015, 5(3): 1540. |
| [62] | Chanklang S, Mondach W, Somchuea P, Witoon T, Chareonpanich M, Faungnawakij K, Seubsai A. Catal. Today, 2022, 397/399: 356. |
| [63] | Ma L, He D H. Top. Catal., 2009, 52(6): 834. |
| [64] | Ma L, He D H. Catal. Today, 2010, 149(1/2): 148. |
| [65] | Luo W T, Lyu Y, Gong L F, Du H, Wang T, Ding Y J. RSC Adv., 2016, 6(17): 13600. |
| [66] | Oh J, Dash S, Lee H. Green Chem., 2011, 13(8): 2004. |
| [67] | Priya S S, Kumar V P, Kantam M L, Bhargava S K, Chary K V R. Catal. Lett., 2014, 144(12): 2129. |
| [68] | Priya S S, Bhanuchander P, Kumar V P, Dumbre D K, Periasamy S R, Bhargava S K, Lakshmi Kantam M, Chary K V R. ACS Sustainable Chem. Eng., 2016, 4(3): 1212. |
| [69] | Vanama P K, Kumar A, Ginjupalli S R, Chary Komandur V R. Catal. Today, 2015, 250: 226. |
| [70] | Liu Q Y, Cao X F, Wang T J, Wang C G, Zhang Q, Ma L L. RSC Adv., 2015, 5(7): 4861. |
| [71] | Wan X Y, Zhang Q, Zhu M M, Zhao Y, Liu Y M, Zhou C M, Yang Y H, Cao Y. J. Catal., 2019, 375: 339. |
| [72] | Amada Y, Shinmi Y, Koso S, Kubota T, Nakagawa Y, Tomishige K. Appl. Catal. B Environ., 2011, 105(1/2): 117. |
| [73] | Wang S, Liu H C. Catal. Lett., 2007, 117(1): 62. |
| [74] | Huang L, Zhu Y L, Zheng H Y, Li Y W, Zeng Z Y. J. Chem. Technol. Biotechnol., 2008, 83(12): 1670. |
| [75] | Montassier C, Ménézo J C, Moukolo J, Naja J, Hoang L C, Barbier J, Boitiaux J P. J. Mol. Catal., 1991, 70(1): 65. |
| [76] | Falcone D D, Hack J H, Klyushin A Y, Knop-Gericke A, Schl?gl R, Davis R J. ACS Catal., 2015, 5(10): 5679. |
| [77] | Yuan Z L, Wu P, Gao J, Lu X Y, Hou Z Y, Zheng X M. Catal. Lett., 2009, 130(1): 261. |
| [78] | Tomishige K, Nakagawa Y, Tamura M. Green Chem., 2017, 19(13): 2876. |
| [79] | Guan J, Chen X F, Peng G M, Wang X C, Cao Q, Lan Z G, Mu X D. Chin. J. Catal., 2013, 34(9): 1656. |
| [80] | García-Fernández S, Gandarias I, Requies J, Soulimani F, Arias P L, Weckhuysen B M. Appl. Catal. B Environ., 2017, 204: 260. |
| [81] | Copeland J R, Santillan I A, Schimming S M, Ewbank J L, Sievers C. J. Phys. Chem. C, 2013, 117(41): 21413. |
| [82] | Zhou W, Zhao Y J, Wang Y, Wang S P, Ma X B. ChemCatChem, 2016, 8(23): 3663. |
| [83] | Wang B, Liu F, Guan W X, Wang A Q, Zhang T. ACS Sustainable Chem. Eng., 2021, 9(16): 5705. |
| [84] | Zhao B B, Liang Y, Liu L, He Q, Dong J X. Green Chem., 2020, 22(23): 8254. |
国家重点研发计划课题(2023YFA1506603)
国家自然科学基金(22002118)
国家自然科学基金(22208262)
中国博士后基金(2020M683528)
中国博士后基金(2020TQ0245)
陕西省教育厅基金(21JP086)
陕西省科学技术协会青年人才托举计划项目(20230625)
/
| 〈 |
|
〉 |